Foto-reisverslag mei 2025

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 5 - We hebben Skalná intussen verlaten en rijden enkele "toeristisch rondjes" want ons volgende overnachtingsplek ligt vlakbij...
Maar daar kunnen we pas om 16 uur terecht, dus vandaag rijden we met alle bagage rond...


^ De route van vandaag...


^ We rijden hier over weg 21310. Dit gebied is redelijk vlak en de wegen zijn er goed, dus prima geschikt om er te fietsen...


^ Iets verderop staan 2 Limousin koeien in de weide. Het Limousin is een groot vleesvee ras; een koe wordt 140-160 cm hoog en een stier 150-170 cm. Het Limousin is eenkleurig rood en heeft redelijk lange horens...


^ We zijn hier even gestopt voor wat foto's van de omgeving...

In de verte zien we op deze panoramafoto heel veel hooi- of stro-rollen in het land liggen. Vanaf deze afstand is niet goed te zien wat het is. Er is ook "iets" gestrooid rond de voederbakken. (Op de Streetviewfoto's van september 2019 lagen er veel meer rollen op het land; en op de foto's van april 2024 lag er veel water bij de voerbakken.)

Hooi is gedroogd gras, voedzaam en groenachtig, bedoeld als voer voor dieren.
Stro is de gedroogde stengels van graan (zoals tarwe) en is geel van kleur. Het is voedsel-arm, grof en ideaal als isolerende bodembedekking in stallen en hokken.
Kort gezegd: "Hooi is voor het 'Happen' (eten), stro is om op te 'Stappen', te liggen en te isoleren"...


^ Aan de andere kant van onze stopplek zien we in de verte een weggetje met wegnummer 21312 welke van Nový Drahov naar Žírovice loopt. Langs deze weg staan allemaal smalle, hoge bomen. Het zijn populieren, bekend om hun slanke, opgaande groeiwijze. Ze worden vaak gebruikt om lanen te vormen of als windsingels langs velden. Op deze foto van streetview rijdt er een boer over het veld langs de weg waar wij gestopt zijn.


^ We zijn vanaf de koeien ongeveer een kleine kilometer verder gereden en rijden Nový Drahov binnen.


^ Hier staat een traditioneel Egerland vakwerkhuis...

Dit huistype komt voor aan beide zijden van de Beierse-Boheemse grens. Het vakwerkhuis van Egerland, of kortweg Egerlandhuis, is een kenmerkend type vakwerkhuis dat vooral voorkomt in de regio Egerland, maar ook in de aangrenzende grensregio's Beieren en Saksen.
De huizen die bewaard zijn gebleven, zijn over het algemeen aangewezen als cultureel erfgoed en worden daarom beschermd door de staatswet.

Het vakwerkhuis van Egerland kenmerkt zich door een opvallend, gedetailleerd ruitpatroon met zeer weinig ruimte tussen de balken.
Terwijl vakwerkhuizen in Franken en Saksisch-Thüringen doorgaans een volledig vakwerkconstructie hebben, of een vakwerkgevel op een gemetselde begane grond, werd de onderbouw van het vakwerkhuis van Egerland vaak met boomstammen gebouwd.
In de regio Saksisch Vogtland hebben sommige huizen een vakwerkconstructie op de begane grond.

(Tip: Het openluchtmuseum Vogtland Landwüst is sinds 1968 gevestigd op een boerderij in Egerland, in Landwüst, Saksen: website)

Constructie in twee delen
In tegenstelling tot veel Duitse vakwerkhuizen waarbij het hele gebouw uit vakwerk bestaat, is bij de Egerland-stijl vaak alleen de bovenverdieping of de gevel van vakwerk. De onderbouw is traditioneel opgetrokken in blokbouw (gestapelde boomstammen) of later van steen.

Rijkelijke decoratie (Rautenmusterung)
Het meest opvallende kenmerk is het gebruik van een zeer dicht en decoratief ruitpatroon. De houten balken vormen talrijke kleine ruiten, waardoor er relatief weinig ruimte overblijft voor de invulling (de vakken). Dit patroon wordt vaak gecombineerd met andere geometrische figuren zoals Andreaskruisen.

Regionale spreiding
Je vindt deze huizen voornamelijk aan beide kanten van de Duits-Tsjechische grens:
* In Beieren: In de Regio Tirschenreuth (bijvoorbeeld in Neualbenreuth).
* In Tsjechië: In de dorpen rond Cheb, zoals in het openluchtmuseum van het dorp Doubrava .
(Sinds kort is dit museum helaas permanent gesloten vanwege de hoge leeftijd van de eigenaar, die zelf in deze woning woont, maar wij hebben het geluk gehad om het nog een keer te bezoeken. Een aantal jaren terug zijn we er ook al eens geweest.)

(In een volgende deel een uitgebreid verslag van dit museum in Doubrava, maar voordat we daar zijn rijden we eerst nog even door het oude centrum van Cheb...)


^ Chebsko / Egerland (Ik heb Nový Drahov in dit kaartje ingetekend.)

Egerland is de Duitse benaming voor Chebsko
Het Egerland is een historische regio in het uiterste noordwesten van Bohemen, in het huidige Tsjechië, aan de grens met Duitsland.
De naam is afgeleid van de Duitse naam Eger voor de stad Cheb en de belangrijkste rivier de Ohře.
Meer...

Tot slot van dit deel nog 2 foto's van een vierkantshoeve welke naast het vakwerkhuis in Egerlandstijl in Novy Drahov staat...

^ Een deel van een Vierkantshoeve (Vierseithof) Op de Streetviewfoto is dat beter te zien. Deze boerderij is in 1881 gebouwd.

Traditionele Egerlandse boerderijen zijn vaak gebouwd als een Vierseithof, waarbij de woongebouwen, schuren en stallen een volledig gesloten binnenplaats vormen.
Deze bouwstijl weerspiegelt de nauwe historische en culturele banden tussen de bevolking aan beide zijden van de grens vóór het midden van de 19e eeuw.


^ Dit gebouw hoort bij de vorige foto - Rechts zien we de poort die de binnenplaats afsluit (op Streetview is dit beter te zien)...

(alle foto's in Nový Drahov zijn al rijdend gemaakt)

- wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 6 - We rijden eerst kort door Františkovy Lázně en daarna ook nog kort door Cheb...
Nu we er toch zijn rijden we ook alvast even langs het appartement welke we 's morgens pas geboekt hebben.


^ Františkovy Lázně is het kleinste kuuroord in de West-Boheemse spa-triangel. Ongeveer vijf eeuwen geleden werden de genezende eigenschappen van de plaatselijke bronnen ontdekt. Het kuuroord zelf werd echter pas in de 18e eeuw gesticht door de Oostenrijkse keizer Franz I, naar wie het is vernoemd. Op het hoogtepunt kwamen mensen als Johann Strauss, Prins Metternich, Kafka en Beethoven voor remedie en ontspanning. Meer...


^ Het paviljoen van de Louisina-bron...


^ Het appartement ziet er van buiten netjes uit. We zijn er vanaf 16 uur welkom...


^ Voordat we naar het museum in Doubrava gaan rijden we eerst nog door het historische stadscentrum van Cheb...


^ We maken er een rondje over het marktplein...


^ Het marktplein in Cheb is een langwerpig plein met daaromheen vele statige huizen...


^ Stöckl is een markant gebouw op het marktplein van Cheb. Het vormt een opvallend complex van elf huizen, gescheiden door de smalle "Kupcova ulička" (Koopmanssteeg), die zich vanaf de 13e eeuw ontwikkelde op de plek van de voormalige slagers- en koopmanskramen. Volgens de oudste plattegrond uit 1472 is de basisindeling van deze twee blokken tot op de dag van vandaag vrijwel onveranderd gebleven. Alleen een derde rij huizen, welke in het westelijke deel van het marktplein stonden, is afgebroken....


^ Wat toeristen bekijken hier de toeristische documentatie of maken er wat foto's...


^ Detail van de ramen in het groene gebouw. De onderste ramen hebben een kleine vensterbank maar de ramen erboven hebben deze niet...


^ We verlaten het oude centrum van Cheb en rijden nu echt naar het museum in Doubrava...

- wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 7- We zijn nu echt onderweg naar het historische streek museum in Doubrava...

​

^ Onderweg naar het museum rijden we langs dit vakwerkhuisje...


^ We rijden hier Doubrava binnen. De Duitse naam van het dorp is Taubrath...


^ Ik denk dat deze mooie hoeve Statek Doubrava is met o.a. een restaurant en vakantie-appartement....


^ Iets verderop staat dit mooie pand. Streetview is helaas het doodlopende straatje niet ingereden en heeft daardoor een aantal mooie panden gemist....

Het dorp Doubrava (nabij Lipová) werd gesticht aan het begin van de 14e eeuw en is een typisch middeleeuws koloniaal dorp.
In dit pittoreske dorpje in de regio Cheb, vlakbij de Duitse grens, is een indrukwekkend ensemble van boerderijen in Egerlandse stijl bewaard gebleven.
De mooiste daarvan, de Rustler-boerderij, is bijna volledig vakwerk met rijkelijk versierde puntgevels en is een klein streek-historisch museum.
We gaan het nu bezoeken...


^ We zijn nu bij de Rustler-museumboerderij aangekomen.

Deze museumboerderij van Doubrava is gevestigd in de oudste volledig bewaard gebleven vakwerkboerderij van de Cheb-regio.
Deze vakwerkboerderij uit 1751 is en particulier museum, maar de fundering is nog ouder.
Hier kan men een tentoonstelling bezoeken van originele landbouwwerktuigen, gereedschappen en volksmeubilair uit de regio Cheb uit de 18e, 19e en 20e eeuw.
(Wij zijn er in de afgelopen 15 jaar al 3 keer geweest, maar de man van het museum vertelde ons wel dat hij vanwege zijn hoge leeftijd gaat stoppen met dit museum.)

In Doubrava staan veel boerderijen die zijn omgeven door compacte, vierkante binnenplaatsen. Ze worden ook wel vierkants-hoeves genoemd.
Op de foto hieronder wordt duidelijk waarom ze zo genoemd worden.


^ Een model van de Rustler-boerderij - waarschijnlijk heb ik deze foto ooit in een ander museum gemaakt. Maar hier is goed te zien hoe een vierkants-hoeve eruit ziet...

Het sprookjesachtige dorp Doubrava is op wonderbaarlijke wijze gespaard gebleven van de verwoesting van het platteland in de naoorlogse jaren en is nog steeds een uniek en onvervangbaar getuigenis van de oorspronkelijke volksarchitectuur van de regio Cheb. Het grote aandeel vakwerkconstructies geeft de individuele gebouwen en het hele dorp een onmiskenbaar karakter. Daarom werd dit dorp in 1995 uitgeroepen tot beschermd dorpsgebied.

We zijn van het restaurant (links) door de poort naar de binnentuin gelopen. Voor is het woonhuis en is niet te bezichtigen. Rechts staan alle landbouwmachines onder een overkapping. Achter is waarschijnlijk de schuur. En linksboven is de galerij en zolder met allerlei meubels en informatieborden. Links onder is een apart restaurantje.


^ We gaan eerst lunchen in Hostinec na Doubravě, het restaurantje in het linker pand van de boerderij. Daar fotografeerde ik een deur waarop een realistisch doorkijkje naar de binnentuin is geschilderd...


^ Na de lunch maken we een rondje door de binnentuin. We zijn zojuist door deze poort gelopen de tuin ingelopen. Rechts is andere zijde van de beschilderde deur van het restaurantje...


^ Wij staan nu op dezelfde plek zoals te zien is op de beschilderde deur van het restaurant...


^ Hier staan allerlei oude landbouwmachines...

- wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

.

Ter informatie:
Helaas is het museum
- vanwege de hoge leeftijd van de eigenaar -
definitief gesloten!​

.

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 8 - Rustlerův statek - De Rustler boerderij - Nu het boerderijmuseum definitief gesloten is heb ik een uitgebreid verslag gemaakt...

Ter info: Om jullie een idee te geven hoe de Rustler boerderij er uit ziet heb ik indien nodig ook "wat foto's van toen" gebruikt. Want wij bezochten op 23 juli 2013 eerst het miniatuurpark Boheminium in Mariánské Lázně. Daarna zijn we toen via Cheb naar de Rustler-boerderij gereden. Zie eventueel ook "mijn verslag van toen" (alleen was de forum-opmaak toen ietsje anders als nu waardoor de foto's en de bijbehorende teksten in dat verslag niet helemaal synchroon meer lopen).
Ook heb ik ter aanvulling van dit verslag een aantal foto's van 7 juli 2013 gekregen van forumlid Rainbow, waarvoor mijn hartelijke dank!


^ Model uit 2003 in Park Boheminium: ingang met rechts het woonhuis en links het restaurantje met daarboven de zolder waarop meubels en veel infoborden stonden...


^ Park Boheminium: Op deze foto staan rechtsachter onder de overkapping allerlei landbouwmachines en gereedschappen...


^ foto van Rainbow uit 2013: Dit is een houten boerenwagen die in Oost-Europese landen tot in de twintigste eeuw veel werd gebruikt.


^ foto van Rainbow uit 2013: Hier staan 2 sleeën


^ (2025) Deze sleeën met de gebogen lopers zijn kenmerkend voor sleeën die in de landbouw of voor algemeen vervoer werden gebruikt. Ze werden vaak door dieren getrokken.


^ foto van Rainbow uit 2013: Waarschijnlijk is dit een maalsteen-molen om meel te maken. (merk Ley's Patent - Diamant)


^ foto van Rainbow uit 2013: Waarschijnlijk is dit een waterpomp die door paarden getrokken werd.


^ foto van Rainbow uit 2013: de overkapping met allerlei landbouwmachines en gereedschappen...


^ (2025) de overkapping 12 jaar later...

- wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

De Overkapping / Open-schuur - waarin allerlei langbouwwerktuigen opslagen staan - dateert uit 1780 .
Dit is een typisch voorbeeld van de open schuren die kenmerkend waren voor de regio Egerland en die een integraal onderdeel vormden van de lokale boerderijen. Het is een constructie die open is naar de binnenplaats. Op de kruising van de lange zijden is een lokale specialiteit toegepast: gekruiste banden die het doorzakken van de lange lateien voorkomen en tegelijkertijd de indruk wekken van een boogconstructie. Het is gebouwd zonder gebruik te maken van spijkers en schroeven!
De open begane grond werd gebruikt voor de opslag van landbouwwerktuigen en wagens, het hakken van hout en het verwerken en slachten van vee.
De bovenverdieping, bereikbaar via twee houten trappen, werd gebruikt voor het drogen en opslaan van graan. Links in het bakstenen gedeelte bevonden zich varkensstallen, de kippenhokken. De duiventil staat ervoor.
Tegenwoordig is er een deel van de landbouw-werktuigen-tentoonstelling in de schuur gevestigd.

^ Dit stukje tekst hoort nog bij de laatste foto in deel 8

*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*
​

24 mei - dag 13 - deel 9 - Rustlerův statek - De Rustler boerderij: Dit deel gaat voornamelijk over de grote schuur en de binnentuin...
Tijdens het uitzoeken van ruim 300 foto's (gemaakt met verschillende camera's en tijdens eerdere bezoeken) vond ik zojuist ook wat foto's terug van de Duitstalig infobladen die we tijdens de rondleiding mochten lenen. Daarvan probeer ik voor jullie de vertaalde tekst bij de juiste foto's te plaatsen...


^ foto uit Park Boheminium: Op deze foto staat nu rechtsboven de schuur met de grote deuren. (linksboven is de galerij welke we in het volgende deel zullen bezoeken).


^ Foto uit Park Boheminium: Deze Rustlers boerderij is een typisch voorbeeld van de vierhoekige boerderijen van Egerland, die bestonden uit vier hoofdgebouwen.
Op deze foto zien we deze kleine "grote schuur - Stodl" vanaf de achterzijde. Links op de foto nu staat de open schuur en rechts het restaurant met daarboven de galerij waar heel veel informatie te bekijken was. Het woonhuis staat bovenaan op deze foto..

De grote schuur (“Stodl”)
De houten schuur, gebouwd in 1860 en is het grootste gebouw op het hele erf. Het werd gebouwd op de beste en droogste plek. Vanuit timmer-technisch oogpunt was de constructie van de schuur de grootste uitdaging, want het is in wezen een enorme ‘kathedraal’, gebouwd zonder één spijker of schroef, net als alle andere houten constructies op de boerderij. De hoogte is vergelijkbaar met die van een huis van vier verdiepingen. Een typisch decoratief element is een complex van ventilatieopeningen in de bakstenen gevels en verticale, Z-vormige, uitstekende ventilatieopeningen in de buitenmuren. De schuur heeft twee open dorsvloeren en drie dorszolders. Er zijn totaal vier grote deuren in deze schuur wat typisch is voor de regio Egerland...


^ Dit is de grote schuur ("Stodl") in het echt. Het is bijna volledig overwoekerd door klimop. We zijn vergeten om er binnen te kijken en hebben er dus geen foto's van...


^ In de hoek van de tuin staat een grote houten duiventil. (Ik las ergens dat duiven vroeger gehouden werden om hun vlees.) In het witte bakstenen gedeelte bevonden zich vroeger de varkensstallen en de kippenhokken. Mijn moeder ziet er een stoel staan en gaat er lekker in het zonnetje zitten...


^ Terwijl wij nog wat rondlopen in de tuin - en in een volgend deel op de galerij boven het restaurantje - houden de poes en mijn moeder elkaar gezelschap...


^ Naast de hoofdingang bevindt zich het woonhuis...

De Rustler boerderij dateert uit 1751.
De boerderij is een zogenaamde gecombineerde woning en stal.
Het gebouw heeft een driedelige plattegrond. Op de begane grond bevindt zich (rechts op deze foto) een grote woonkamer, welke 1/3 deel van de begane grond beslaat; Deze is verbonden met de keuken, de zogenaamde "zwarte keuken" met fornuis en met de hal. De trap naar de bovenverdieping bevindt zich ook in de hal (samen ook 1/3 deel); Het resterende 3e deel (links op deze foto) wordt ingenomen door de stal.
Op de bovenverdieping bevinden zich verschillende kleine kamers waar het personeel woonde. Deze kamers dienden ook als opslagruimte voor diverse landbouwproducten. Een rokerij, bereikbaar vanuit de zolder, bevond zich in de centrale open haard. De zolder werd tevens gebruikt als graanschuur.
Het huis is nooit open geweest voor publiek, aangezien het door de eigenaar als woning wordt gebruikt. Alle originele structurele elementen zoals balkenplafonds, plankenvloeren, kastjes en de grote tegelkachel in de keuken bewaard zijn bewaard gebleven.


^ In de gevel zien we een steen met het jaartal 1751. Op de gevel en luiken zien we, net als bij meerdere boerderijen in het dorp, een geschilderd geometrisch symbool. Het is de "Zon van Eger"

Deze website heeft in het artikel "Das Egerland* unter Dach und Fach" dit over Doubrava geschreven: (vertaald met Google translate)
(* ter info: Eger is de Duitse naam voor Cheb.)
"Doubrava is bijna een museumdorp"
Doubrava, voorheen Taubrath, bestond ooit volledig uit vakwerkhuizen. Tegenwoordig zijn in dit dorp met 40 inwoners slechts 5 nog volledig intacte vierkante boerderijen in de Egerlandse vakwerkstijl. Een daarvan, de Rustler-boerderij, wat tot voor kort open voor het publiek en herbergde ook een collectie historische landbouwwerktuigen. De familie Schmied kocht de Rustler-boerderij in 1975 en zeiden: "Toen hadden de mensen hier niet veel mogelijkheden voor zinvolle bezigheden. We hebben onze energie gestoken in het renoveren van de volledig verwaarloosde boerderij."

In de drie bijgebouwen van de boerderij bewaart de heer Schmied zijn indrukwekkende verzameling Egerland-gereedschap, huishoudelijke artikelen en meubels. De familie Schmied heeft de geschiedenis van de boerderij grondig onderzocht: "De eerste Rustler kwam naar Doubrava na de afschaffing van de lijfeigenschap. De gepensioneerde soldaat van het Oostenrijks-Hongaarse leger kocht de boerderij. Een van zijn nakomelingen, Michael Rustler, bereikte zelfs de rang van generaal. Rosa Rustler was de laatste die het land bewerkte - tot haar verdrijving na de oorlog. Ze was ongehuwd en liet geen kinderen na."

Ook andere oude vakwerkboerderijen in Doubrava vonden toegewijde eigenaren.
In 1995 werd Doubrava uitgeroepen tot beschermd historisch monument.

De vakwerkhuizen in de regio Egerland zijn architectonische juweeltjes. Kenmerkend voor hun constructie zijn de kleine, ruitvormige panelen en het veelkleurige ontwerp van de houten elementen. Op de gevels zijn vaak bloemmotieven te vinden en de luiken zijn beschilderd met geometrische symbolen die bescherming, vruchtbaarheid en geluk symboliseren, zoals de "Zon van Eger".

"De Boerenboerderij kreeg zijn huidige vorm in 1751. Maar de keldergewelven zijn veel ouder," legt museumbeheerder Karel Schmied uit.

Dat is heel goed mogelijk, aangezien Taubrath voor het eerst werd gedocumenteerd in 1313.
Na de verdrijving van de Duitse bevolking na de Tweede Wereldoorlog raakte het verlaten dorp, gelegen in de afgesloten grensstreek, in een diepe slaap. Hop, mede en duivenvlees behoorden tot de producten van het boerendorp, vertelt Karel Schmied. Schapenhouderij, schoenmakerij en een smederij zijn ook gedocumenteerd. In de omgeving werd kobalt gewonnen; veel mijnen zijn vandaag de dag nog steeds in de bossen te vinden.
(De plaatsnaam Taubrath is tot het eind van de Tweede Wereldoorlog gebruikt, daarna kreeg het de naam Doubrava.)


^ Op de galerij hangen de krantenartikelen met de geschiedenis van de verbouwingen...


^ Van de bovenste verdieping van landbouwschuur heb ik geen goede totaal-foto kunnen maken want er staat in het midden van de tuin een mooie, grote boom...


^ Op de foto van Rainbow is de galerij wel duidelijker te zien...

Deze schuur met overkapte galerij werd in 1824 verbouwd. De begane grond bestaat uit stevig natuurstenen metselwerk tot 1,5 meter breed, waarin een tongewelf over de gehele lengte van het gebouw is gebouwd. De gehele begane grond diende als paardenstal (voor ongeveer vier paarden) en koeienstal (voor ongeveer 15 koeien). (Tegenwoordig is de begane grond een restaurantje. Deze is apart van het museum en heeft een eigen ingang buiten de tuin.)
De bovenverdieping met houten frame en een galerij was oorspronkelijk gebouwd voor het drogen en opslaan van hop.
De hopteelt verdween ongeveer 120 jaar geleden uit de regio Egerland door de uitbreiding van de spoorlijnen Cheb-Plzeň en Cheb-Chomutov waardoor het transport van hoogwaardige hop uit het binnenland van Bohemen werd vergemakkelijkt. Later diende de bovenverdieping als graanschuur en hooizolder.
Op deze bovenverdieping is nu de collectie van het openluchtmuseum te zien met o.a. volksmeubilair uit de regio Egerland, daterend uit de 18e, 19e en 20e eeuw.
Verder zijn er heel veel informatieborden over de bouwstijlen

In het volgende deel gaan we naar de bovenverdieping waar heel borden met veel informatie hangen en waar ook oude beschilderde meubels staan...

- wordt vervolgd

 

[Stadla]

De naam Stadla van mijn bezit heeft ongetwijfeld te maken met "Stodl" als boven aangeduid.

 

[kukel]

Leuk en wat interessant.
Mooie foto's en goede informatie.
Dankiewel.

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 9 - Rustlerův statek - We zijn nu op de galerij...


^ Aan de muur hangen verschillende informatiepanelen over de aankoop en restauratie van deze boerderij...

André leest het infoblad voor: "Een structureel kenmerk van de boerderijen in Cheb was het gebruik van een houten kroonlijst om de vloer boven de begane grond te verhogen, vaak met een oversteek en een galerij aan de binnenplaatszijde. De traditionele schuur voor karren in Cheb, verbonden met de graanschuur op de begane grond, is ook kenmerkend. Aan de open voorzijde werd de spantconstructie ondersteund door steunpilaren, versterkt met een paar schuine stutten.."


^ De tekst op de foto: "Dit was de staat van de gebouwen in 1975 toen de boerderij door de familie Schmied werd gekocht".

Deze info-bladen over de aankoop en verbouwingen door de jaren heen zijn, heel lang geleden, in plastic A4 mapjes gedaan en daarna op houten panelen geprikt. Omdat er veel zonlicht achter ons was, zijn helaas veel foto's van die info mislukt door de weerspiegeling op die plastic mapjes...


^ In deze foto staat geschreven "Vóór de voltooiing in het voorjaar van 1991". Links staat het woonhuis en rechts de galerij waarop we nu staan. De groene kleur in de afbeelding is de weerspiegeling van de grote boom op het grasveld. Diezelfde boom is op deze foto van zo'n 35 jaar geleden nog heel klein.
(Dit waren de beste foto's die gemaakt zijn van alle informatie die op de galerij hing.)


^ Veel van deze houten huizen zijn gebouwd zonder spijkers. Links op deze foto is een houten verbinding te zien...


^ Op de kopse kant van de galerij geeft dit 'stukke' stukje vakwerk ons een beeld hoe vakwerk er van dichtbij uitziet. Als je goed kijkt kan je ook hier die houten pinnen zien welke de balken met elkaar verbinden...

Vroeger beschikte men al over de kennis om hout-op-hout verbindingen te maken, welk ook vaak sterker en duurzamer waren dan de vroege metalen bevestigingen. Bovendien waren spijkers extreem kostbaar want ze moesten met de hand gesmeed worden en metaal was toen nog schaars.
In plaats van spijkers gebruikten de ambachtslieden daarom houtverbindingen zoals zwaluwstaarten, pen-en-gatverbindingen en houten deuvels, die duurzamer en lokaal te maken waren zonder een smid.

We gaan nu naar binnen. Er zijn - meen ik - 3 kamers en een zolder verdieping. Op de zolder hangen allerlei interessante informatiepanelen.
Ik heb deze panelen in delen geknipt zodat de afbeeldingen duidelijker worden. De tekst heb ik niet vertaald, want dat is wel erg veel werk...

Dit infobord is nu in 3 delen geknipt en het heet "Hliněné výplně" wat zoiets betekent als "klei-vullingen"


^ "Hliněné výplně - deel 1"


^ "Hliněné výplně - deel 2"


^ "Hliněné výplně - deel 3"

(Ik denk dat ik helaas deze panelen niet scherper kan krijgen dan de afbeeldingen hierboven...)

wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 10 - Rustlerův statek - Bord: Motieven en symboliek van vakwerkconstructies
Met het uitwerken van dit deel ben ik een dag of 10 bezig geweest, want voordat ik iets plaats wil ik alles wel zo goed mogelijk uitgezocht hebben...


Ter info: Dit bord heb ik, vanwege de leestbaarheid hieronder maar weer in 4 delen "geknipt". Waar mogelijk heb ik de teksten vertaald met Google translate, maar helaas zijn niet alle teksten op de foto's duidelijk leesbaar. Ook heb ik gemerkt dat als je iets met Google translate vertaalt en je vertaalt dezelfde tekst of woord meerdere keren dan krijg je soms een heel andere tekst of woord als vertaling...


Linksboven: Motieven en symboliek van vakwerkconstructies
Vakwerkconstructies worden gevormd door de timmerverbinding van verticale staanders, die (meestal met houten deuvels) in de horizontale onderbalk worden geplaatst. Deze onderbalk draagt het gewicht van het frame over op de ondermuur of de dragende muur van de begane grond. Hoekstijlen zijn, omdat ze de grootste statische belasting ondervinden, het sterkst, soms dubbel uitgevoerd, en worden vaak extra ondersteund door een schuine constructie (negatieve steunbalk).
Horizontale lateien of dwarsbalken zijn aan de bovenkant van de staanders bevestigd, waarin de plafondbalken van de binnen-plafonds van de kamers worden vastgezet met deuvels, vaak met hun kopse kanten erdoorheen.
De versteviging van deze basisconstructie wordt uitgevoerd door horizontale latten, die de constructie verticaal in kleinere vlakken verdelen en waartussen raam- en deuropeningen worden geplaatst. De verticale omlijsting van deuren en ramen wordt gevormd door deur- en raamstijlen. De kolommen worden vervolgens verstevigd met diagonale schoren. De openingen tussen de afzonderlijke balken van de constructie worden opgevuld en gepleisterd.

De vakwerkconstructie, ook wel vakwerk genoemd, ontwikkelde zich geleidelijk uit prehistorische gebouwen op wielen en uit de vakwerkconstructies van de vroege middeleeuwen. De vakwerkconstructies (staven/palen) werden direct in de grond gedreven, de ruimtes ertussen werden opgevuld met verticale planken of liggende balken, zoals bij blokhutten, of met kleinere houten balken.
Na 1400 onderging deze oorspronkelijke vakwerkconstructie fundamentele veranderingen door de vakwerkconstructies op een horizontale fundering of stenen fundering te plaatsen.

In het midden van de 15e eeuw werden vakwerkconstructies niet langer over de gehele hoogte van het gebouw opgetrokken. In plaats daarvan werd het gebouw opgebouwd uit afzonderlijke, op elkaar gestapelde spanten, die tegen wiebelen werden gestabiliseerd door diagonale schoren en vensterbanken, waardoor het gehele bouwoppervlak (en later ook decoratief) werd verdeeld
De afstand tussen de kolommen van de vakwerkconstructie hangt af van zowel de constructieve oplossing (onder belasting en de plaatsing van de plafondbalken) als van de specifieke bouwmethode in een bepaald cultuurgebied. In de gebieden van Zuid-Duitsland, Hessen en Zwaben, werden vanaf het midden van de 15e eeuw diagonale stijlen rond de zuilen van de raamwerkconstructie aangebracht, waardoor verschillende decoratieve groepen ontstonden; in Opper-Hessen en Frankrijk bogen de diagonale stijlen mee met de maaswerklijnen van de late gotiek.

Vertaalde teksten uit het blauwe deel:
Interessante symboliek van de vormen, de taal van de individuele elementen van vakwerkconstructies:
Hoewel sommige balken voornamelijk een praktische betekenis hebben, bijvoorbeeld als steunpilaren van de constructie, vormen ze motieven en patronen van magische symbolen die op spiritueel niveau werken. Volgens de oude Germaanse mythologie konden ze de taal van oude runen spreken en werden ze gebruikt als bescherming tegen kwade krachten.

• Ondřejský kříž = Het Andreaskruis symboliseert een geschenk, succes, gastvrijheid, vrijgevigheid en voorspoed en zou een toename van bezittingen, gezondheid, welvaart en welzijn voor het gezin onder één dak brengen. (runa gebo: symbool ᚷ betekenis: Geschenk, relaties, evenwicht)
• Vidlicovitě vztyčené vzpěry směřem nahoru = De gevorkte, rechtopstaande balken die naar boven wijzen, zijn een teken van leven en zouden het huis een lang leven, veel kinderen en erfgenamen voor het hof zou brengen. (runa algiz: symbool ᛘ)
• Vidlicovitě vztyčené vzpěry směřující dolů = Gevorkte, rechtopstaande balken die naar beneden wijzen, zijn een teken van de dood en zouden deze van het huis zou weghouden. (rune ýr symbool: ᛦ)
• Vidlicovitě vztyčené vzpěry nahoru i dolů = Gevorkte, rechtopstaande balken die naar boven en beneden wijzen, symboliseren een man met wijd gespreide benen en wijd gespreide armen, een teken van mannelijkheid en krachtige sterkte (er bestaan verschillende regionale varianten, afhankelijk van de spreiding van de balken en de manier waarop ze worden verbonden).
• Vidlicovitě vztyčené vzpěry nahoru i dolů ale pouze z jedné strany = De gevorkte, rechtopstaande steunbalken, zowel naar boven als naar beneden maar slechts aan één kant, symboliseren een vrouw die met opgeheven armen de komst van een man afwacht, een vrouw als beschermster van het huis en haard.
• Kříž v kruhu = Het kruis in een cirkel symboliseert de vereniging van de vrouwelijke (cirkel) en mannelijke (kruis) elementen; de cirkel symboliseert het zonnewiel en daarmee de eenheid van Moeder Aarde.
• Šesticípá hvězda = De zespuntige ster brengt geluk in het gezin en huis.
• Routa (podke listu routy vonné) = Wijnruit (onder wijnruitblad) is een symbool van maagdelijkheid, maar ook van rijkdom; het beschermt het huis, gezin en bezittingen.
• Šachovnice (mřížovaní) = Het schaakbord (het raster) symboliseert een heksenroute, die heksen ervan weerhoudt het huis te naderen.


^ Rechtsboven - helaas zijn de Tsjechische teksten niet allemaal goed te lezen, dus die kan ik er niet bij schrijven...


^ Op deze afbeelding van Pinterest zijn de Duitse benamingen van de verschillende onderdelen duidelijker leesbaar dan in de vorig foto...


^ Linksonder. Dit deel van het infobord is helaas onscherp, maar ik plaats het toch vanwege de plaatjes: vlnr Andreaskruis - Zespuntige ster - Balustre - Kvadřileb (??)

Bij de tekeningen boven:
* Een Andreaskruis is een X-vormig kruis, bestaande uit twee diagonale balken, dat in Nederland vooral bekend is als het rood-witte waarschuwingsbord bij spoorwegovergangen, met één kruis per spoor. Het symbool is vernoemd naar de apostel Andreas, die volgens de overlevering aan een dergelijk kruis werd gekruisigd.
* Een zespuntige ster (hexagram) is een symbool dat bescherming geeft tegen het kwaad.
* Een Baluster is een verticale spijl, stijl of kleine zuil die dient als ondersteuning van een trapleuning of balustrade. Ze vormen de verticale invulling van een hekwerk op trappen, balkons of bordessen, en zorgen voor veiligheid en stabiliteit.
* Een Kvadřileb (??) onleesbaar...

(Het blauwe deel onderaan is helaas ook onleesbaar.)


^ Rechtsonder: de vertaling staat in de afbeelding...

wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

Ter info:
Voor de volgende delen zullen jullie even geduld moeten hebben want André heeft de thuis-computer de komende weken nodig voor het werk.

wordt vervolgd...

 

[Pelhřimov]

24 mei - dag 13 - deel 11 - Bord: Typologie van vakwerkconstructies in Noord Bohemen


^ Ter info: Dit bord heb ik, vanwege de leestbaarheid hieronder maar weer in meerdere delen "geknipt".
Waar mogelijk heb ik de teksten vertaald met Google translate. Maar ik heb ook gemerkt dat als je iets met Google translate vertaalt en je vertaalt dezelfde tekst of hetzelfde woord later nogmaals dan krijg je soms een heel andere tekst of woord als vertaling...

Typologie van vakwerkconstructies in Noord-Bohemen
Net zoals de bouwtechnieken en de architectuur van vakwerkgebouwen zich in een groot deel van West-Europa ontwikkelden, zo ontwikkelde en veranderde ook in Tsjechië de vakwerkconstructie van het huis, het dak en de voorgevel geleidelijk van vorm. Zelfs deze, zij het elementaire, bouwstructuur kent daarom een eigen typologie. De vorm en typologie van de constructies waren ongetwijfeld afhankelijk van de etniciteit van de dragers van een bepaalde bouwcultuur en de culturele invloed van de aangrenzende gebieden.

Bijna zeven eeuwen lang leefden twee etnische groepen naast elkaar in Noordwest- en Noord-Bohemen. Hoewel ze verschillende talen spraken, droeg hun samenleven uiteindelijk bij aan een unieke en gelaagde cultuur, waarvan vakwerkconstructies een essentieel kenmerk waren. Een van de belangrijkste kenmerken is de onderbouw. De zogenaamde fundering is een aparte, dragende houten constructie die een vakwerkvloer of houten frame ondersteunt.

​

1/ Střední Poohří (a Žatecko) (= Centraal Poohří en Žatec)
De rivier de Ohře vormt een diepe vallei met steile hellingen en uitgesproken heuvels aan de zijkanten, aan de ene kant de steile hellingen van het Ertsgebergte, aan de andere kant het vulkanische Doupovské gebergte. Oudere gebouwen waren waarschijnlijk voornamelijk vakwerkhuizen, bestaande uit huizen met een bakstenen begane grond en vakwerkverdiepingen, vaak met asymmetrisch ontworpen daken.
- Kenmerkende eigenschappen:
• decoratief vakwerk in de borstweringen
• Andreaskruisen afgewisseld met ronde hoekbalken

2 Litoměříčko, Úštěcko, České středohoří-Levobřeži (Litoměříčko, Ústěcko, Boheems Centraal Gebergte - linkeroever)
Hier zijn zowel vakwerk- als half-vakwerkconstructies te vinden, die, vanwege de aanzienlijke ontbossing van het landschap en het gebrek aan geschikt bouwhout, zeer eenvoudig waren en daardoor minder veeleisend qua houtverbruik.
- Kenmerkende eigenschappen:
• lineaire, orthogonale vakwerkconstructies (de zogenaamde praktische stijl), versterkt in de hoeken met schuine stijlen
• onderbouwconstructie

3 Českolipsko, Lužické a Jizerské hory a Liberecko (Česká Lípa, het Lausitz- en IJzergebergte en Liberec)
Hier overheersen vakwerkgebouwen, maar er zijn ook vakwerkconstructies in klassieke vormen met diagonale hoekstijlen.
- Kenmerkende eigenschappen:
• Andreaskruisen
• Onderbouwconstructie
• Houten bekisting die rustiek of bossage imiteert
• Bekleding van leisteen of later eterniet

4 Frýdlantsko (Frýdlant)
Het schiereiland Frýdlant wordt van de rest van Bohemen gescheiden door het IJzergebergte en wordt aan drie zijden omringd door Lausitz en Silezië.
De vakwerkgebouwen volgen hier dan ook volledig de vakwerkarchitectuur van Opper-Lausitz.
- Kenmerkende eigenschappen:
• Pilaren en kolommen die van de begane grond via de eerste verdieping tot aan het dak reiken
• Grote Andreaskruisen met verhoogde banden die schuine stijlen vormen
• Onderbouwconstructie

5 Děčínsko, České Švýcarsko a Šluknovsko (Děčín, Boheems Zwitserland en Šluknov)
Het gebied grenzend aan de Tsjechisch-Duitse grens, waar sinds de hoge middeleeuwen externe, Duitse kolonisatie plaatsvond. Het levendige grensoverschrijdende contact eindigde zelfs niet met de Dertigjarige Oorlog en de gebieden in het Tsjechische grensgebied werden verder beïnvloed door de sterke invloed van het naburige Saksen en Lausitz.
- Kenmerkende eigenschappen:
• vakwerkconstructies van een eenvoudig orthogonaal systeem van het Saksische type met schuine stijlen
• vorkstijlen
• onderspant-constructie
• schildering met gekleurde kalkverf, over de gehele oppervlakte, d.w.z. inclusief houten vakwerk, met eenvoudige lineaire omlijsting of toevoeging van geschilderde ornamenten
• decoratieve bekleding met houten bekisting die de illusie van een bossage en leisteen creëert

Andere gebieden in Bohemen waar vakwerkconstructies voorkomen:

6 Broumovsko (Broumov)
Vakwerkgebouwen strekten zich uit tot aan de noordoostelijke rand van Bohemen. Dit waren utilitaire (= nuttige) vakwerkconstructies met eenvoudige vormen.
- Kenmerkende eigenschappen:
• vakwerkconstructies van een eenvoudig orthogonaal systeem met een lang dak
• paren Andreaskruisen die in de hoeken met elkaar verweven zijn

7 Kokořínsko (Kokořín)
De vakwerkgebouwen strekken zich hier verder uit tot in het Tsjechische binnenland. Het metselwerk van de begane grond, of in ieder geval de funderingsmuren, is gemaakt van zandsteenblokken of mergel. De vakwerkconstructies op de bovenverdieping zijn gebaseerd op klassieke vormen met schuine, winddichte steunbalken (vakwerkschuren).

8 Slánsko en Rakovnicko (Slanská en Rakovnik)
Vakwerkgebouwen drongen vanzelfsprekend vanuit de grensgebieden Midden-Bohemen binnen. De nederzettingen daar hebben echter verre van een uitgesproken nationaal karakter en deze gebouwen kunnen niet aan de Duitse etnische groep worden toegeschreven. Ook hier speelde het gebrek aan gemakkelijk verkrijgbaar bouwhout een belangrijke rol bij de keuze van de constructieve oplossing voor de bovenverdieping.
- Kenmerkende eigenschappen:
• Enkelvoudige vakwerkconstructie, ook wel bekend als gelijmde vakwerkconstructie
• Vakwerkconstructies steken niet door de gevels heen
• Zijn visueel niet aantrekkelijk, maar juist gepleisterd of witgekalkt



Het volgende deel gaat over het bord Typologie van vakwerkconstructies in West Bohemen

wordt vervolgd...