Textielblauwdruk op Unesco-lijst Immaterieel Cultureel Erfgoed

Welkom op Tsjechie.net

Het Tsjechisch Forum, in een nieuw jasje!

Tsjechisch ambacht textielblauwdruk toegevoegd aan UNESCO-lijst

Het Tsjechische ambacht textielblauwdruk is opgenomen op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed. Het handmatig drukken en verven met indigo verf op textiel is een 300-jarige Tsjechische traditie. Tsjechië had al vijf andere tradities en culturele evenementen op deze UNESCO-lijst staan, dus met de textielblauwdruk komt de teller nu op zes.

tsjechie-textiel-unesco.png


Immaterieel cultureel erfgoed
De representatieve lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid omvat meer dan vierhonderd verschillende gewoontes, tradities, rituelen en gebruiken. Het vormt een aanvulling op de bekende lijst van cultureel en natuurlijk erfgoed van meer dan 1000 items, waaronder bergen, meren, nationale parken, gebouwen en soms hele steden. Tsjechië heeft er hiervan negen. Zo staat het historische centrum van Praag, Český Krumlov en Kutná Hora op de UNESCO-lijst. Op de lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed staan vijf Tsjechische cultuuruitingen, zoals het poppenspel, de Koningsrit in Moravië en valkerij. Sinds kort is deze lijst aangevuld met de 300 jaar oude traditie textielblauwdruk.

Erkenning voor vakmanschap en creativiteit
In Hongarije, Slowakije, Oostenrijk en Duitsland wordt het textielambacht blauwdruk beoefend. De blauwdruk heeft ook in Tsjechië een lange traditie en siert nog steeds kostuums in Moravië. In de 19e eeuw was er in elke kleine stad in Tsjechië een modrotiskařská, een blauwdrukatelier. Tijdens de 20e eeuw verloor deze traditionele textieldruk zijn populariteit en moesten steeds meer ateliers hun deuren sluiten. Momenteel wordt dit oude ambacht slechts op twee plaatsen beoefend in Tsjechië. In Strážnice kun je één van de laatste twee traditionele blauwdrukken in Moravië vinden. Door de nominatie en toevoeging aan de UNESCO-lijst hoopt men dat er meer bekendheid komt en waardering is voor deze vaak nog onbekende en uitstervende techniek.

Wat is blauwdruk?
Blauwdruk is een unieke techniek, die sinds de 18de eeuw wordt gebruikt om textielmateriaal te decoreren. Op textiel wordt met een drukpers een patroon geperst. Om de ontwerpen op een doek aan te brengen, worden er handgemaakte blokken gebruikt die tot 300 jaar oud zijn. De blokken bevatten patronen van de lokale flora en fauna en laat de lokale cultuur van de regio zien. Het mengsel dat wordt gebruikt voor de patronen is een kleurstofbestendige pasta, zodat het afgedrukte patroon wit blijft. De bedrukte stof laat men ongeveer 24 uur drogen. Het doek wordt vervolgens met indigokleurstof geverfd. Tenslotte moeten de doeken afgewerkt en gespoeld worden met azijnwater. Het is een ingewikkeld proces en kost veel moeite.

Immaterieel Cultureel Erfgoed van Tsjechië
Op dit moment heeft Tsjechië zes immateriele culturele erfgoederen die door UNESCO zijn goedgekeurd en op de lijst staan.
  • Slovácký Verbuňk (sinds 2005). Dit is een mannendans en is niet gebonden aan choreografische regels. Het is onderdeel van een danslied. De dans komt uit het zuidoosten van Moravië in de regio Slovácko.
  • Carnaval in Hlinecko (sinds 2010). De carnavalsoptochten in Hlinecko zijn extra bijzonder door de kostuums en maskers. Elk kostuum heeft zijn eigen betekenis en rol. De carnavalsoptochten worden gevierd voor een goede oogst, vruchtbaarheid en het verwelkomen van de lente.
  • Valkerij (sinds 2010). Dit is een traditionele manier van jagen met behulp van getrainde roofvogels. De sport wordt al meer dan 4000 jaar beoefend.
  • Ride of the King (sinds 2011). De Rit der Koningen is een folkloristisch gebruik. Deze traditie wordt alleen nog in Moravië in de regio’s Slovácko en Haná gehouden.
  • Het poppenspel (sinds 2016). Vanaf de 19de eeuw waren marionettenspelers enorm populair in Tsjechië en werd het een belangrijk onderdeel van de nationale cultuur.

Bron: verkeersbureaus.info
 
Tsjechische blauwdruk, een 300-jarige traditie

De Tsjechische ambacht textielblauwdruk is een 300-jarige Tsjechische traditie. Het handmatig drukken en verven van indigo verf op textiel is een bijzondere techniek dat op de UNESCO-lijst van Immaterieel Cultureel Erfgoed is opgenomen.

Blauwe stof en folklore print

Het indigo verven van textiel is een voorbeeld van ambacht en volkskunst geworden dat ondanks hun verschillende talen en culturen wortel heeft geschoten in vijf Centraal-Europese landen. De methode wordt al sinds de 18e eeuw gebruikt om textielmateriaal te decoreren en sommige houten blokken zijn bijna 300 jaar oud en worden gebruikt door een zevende generatie printers. De blokken bevatten patronen van de lokale flora en fauna en laat de lokale cultuur van de regio zien. Het mengsel dat wordt gebruikt voor de patronen is een kleurstofbestendige pasta, zodat het afgedrukte patroon wit blijft. De bedrukte stof laat men ongeveer 24 uur drogen. Het doek wordt vervolgens met indigo kleurstof geverfd. Tenslotte moeten de doeken worden afgewerkt en gespoeld worden met azijnwater. Het is een ingewikkeld proces en kost veel moeite.

4blueprint-modrotiskstraznice.jpg

Textielblauwdruk wordt slechts op twee plaatsen in Tsjechië gedaan © modrotiskstraznice

Erkenning voor vakmanschap en creativiteit
In Hongarije, Slowakije, Oostenrijk en Duitsland wordt de textielambacht blauwdruk beoefend. De blauwdruk heeft ook in Tsjechië een lange traditie en siert nog steeds kostuums in Moravië. In de 19e eeuw was er in elke kleine stad in Tsjechië een modrotiskařská, een blauwdruk atelier. Tijdens de 20e eeuw verloor deze traditionele textieldruk zijn populariteit en moesten steeds meer ateliers hun deuren sluiten. Momenteel wordt deze oude ambacht slechts op twee plaatsen uitgevoerd in Tsjechië: Modrotisk Danzinger in Olešnice of Arimo in Strážnice.

1. Strážnice Indigo Dyeing
De indigo-ververij in Strážnice in Slovácko bestaat al meer dan een eeuw. Het werd opgericht door de familie Joch in 1906. Het is het hele jaar open en naast de werkplaats is er ook een winkel waar je kalenders, schorten, pannenlappen, sjaals, tassen en andere artikelen kunt kopen, evenals evenals indigo-geverfde kleding en accessoires.

2. Danzinger Indigo Dyeing Fabricage
Vroeger was blauw vlas een veelvoorkomend gewas in de omgeving van Olešnice in Zuid-Moravië, en daarom was er in bijna elk huis een weefgetouw en bijna hetzelfde aantal ververs. De originele werkplaats van de familie Danzinger, die dateert uit het begin van de 19e eeuw, is daar bewaard gebleven. Ze voeren het indigo-verfproces nog steeds met de hand uit, met behulp van originele houten drukblokken en volgens historische formules. De Danzingers zullen graag het indigo-verfproces uitleggen en de toepassing van patronen demonstreren met behulp van de handmatig gesneden blokken, het verfproces met behulp van wenken vol natuurlijke blauwe indigo-kleurstoffen, evenals het daaropvolgende droogproces. De rondleiding duurt ongeveer vijftig minuten en de werkplaats is geopend van mei tot eind september.

9blueprint-modrotiskstraznice.jpg

De doeken worden eerst bedrukt voordat ze gekleurd worden © modrotiskstraznic

bron: visitczechrepublic.com
 
Bovenaan