Fotografie Een terugblik - Josef Koudelka, 80 jaar

Welkom op Tsjechie.net

Het Tsjechisch Forum, in een nieuw jasje!

Ad Verschoor

Donateur
Een terugblik

7335.jpg

Lenin sta op, Breznjev is gek geworden

(door Jana Beranová)

De legendarische Tsjechische fotograaf Josef Koudelka werd in januari van dit jaar 80. Zijn verjaardag wordt in Praag gevierd door twee grote exposities, voornamelijk over actuele thema’s: zigeuners (de Roma), ‘ballingen’ en zijn wereldberoemde reportage over de invasie van de Warschaupactlegers op 21 augustus 1968. Het tragisch einde van de Praagse Lente.

b3d72af547b23265305eda666dd749f9.jpg


De foto’s, die Koudelka van de eerste paar dagen maakte – ondertekend met PP (Prager Photographer) – werden toen naar het westen gesmokkeld en door de bekende Magnum fotogroep wereldwijd verspreid. Een aantal is later ook opgenomen door Philip Kaufman in zijn film The unbearable lightness of being die hij naar het boek van Milan Kundera maakte. De ondraaglijke lichtheid van het bestaan/Nesnesitelná lehkost bytí. In een magistrale montage lopen in de film de acteurs als het ware door het verleden.

cc9b3c69b56df284846bf2432f1cba90.jpg


In het gerenoveerde Museum voor Toegepaste Kunst vlak bij het Jan Palachplein in Praag (UPRUM) liep ook ik door het verleden en beleefde weer de verbijstering van toen. De woede ook, ja zeker, maar de eerste dagen vooral het ongeloof. Tanks die uit vliegtuigen rolden op het nu naar Václav Havel vernoemd vliegveld en als een dief in de nacht denderden door Praag in diepe slaap. De bewoners, wakker geworden door ongewoon lawaai, gingen verbijsterd de straat op. Een hand voor hun gezicht van de schrik. Soms raakten ze met blote hand zelfs de tanks aan, als om te zeggen dat die niet verder moesten rijden. Als om te zeggen dat alles in hun land op orde was. Als om zich ervan te vergewissen dat het niet alleen een slechte droom was.

1c24dfe746c0fb9d9dd52dd5c4a67c42.jpg


De Pragers dromden samen, zochten kracht bij elkaar. Enkelen klommen op de tanks die in het stadscentrum bleven staan. De foto’s van Koudelka maken je opnieuw getuige van de ongelooflijke verbijstering. Toen praatten we nog tegen ze. Mijn ogen bleven zich vullen met tranen. Ik zag een vrouw die verwijtend naar een tank keek. Ik zag ook een vrouw die een Sovjet Russische soldaat over de wang leek te willen strelen en te zeggen: Dit is een vergissing, wij zijn vrienden, geen vijanden. ‘Ga naar huis, Ivan!’

d92e92099590eef5ed5ff308a135882c.jpg


De expositie duurt t/m 23 september

Het is nu 50 jaar geleden. Tien jaar na dato maakte ik een boek over augustus 1968, met het voorwoord van wijlen Max van der Stoel. Opgedragen aan mijn moeder die ver van haar vaderland moest leven en sterven.

Een korte passage over een soldaat die destijds, in verwarring gebracht door de bevolking, zelfmoord pleegde. Na een bizar gesprek met een meisje dat hij eerder bij haar bezoek aan de Oekraïne (toen Sovjet Unie) had ontmoet. De meeste soldaten kwamen uit Oekraïne en Kazachstan, wisten niet eens in welk land ze waren.

e6e8f17293c7a0bc4a95b20175bff0c6.jpg





eb504b03c26811a9cd7816f310139cbf.jpg



Foto en tekst overgenomen uit Zwartboek, het 500 pagina’s tellend document over de 7 dagen van de invasie door het Historisch Instituut in Praag, dat door scherpzinnigheid van de medewerkers alles minutieus vastlegde.

Bron: vandaagenmorgen.nl



https://www.facebook.com/sharer.php?u=http://www.vandaagenmorgen.nl/gisteren/7335-een-terugblik.html
 

Ad Verschoor

Donateur
Josef Koudelka – Industries in museum Helmond
100X100__par65911-france-1987--josef-koudelka-magnum-photos.jpg

Van 16 oktober 2017 tot 27 januari 2019 presenteert Museum Helmond een tentoonstelling met het werk van de legendarische fotograaf Josef Koudelka in de Kunsthal Helmond. De expositie omvat een selectie van Koudelka’s iconische foto’s van industrielandschappen die hij de afgelopen drie decennia maakte in Europa, de VS en Zuid-Amerika.

De catastrofale staat van het landschap
In 1986 wordt Koudelka uitgenodigd deel te nemen aan het DATAR project met 20 fotografen om het Franse landschap te documenteren. Voor dit project werkt hij voor het eerst met een panoramische camera. Dit leidt tot een fundamentele wijziging van zijn fotostijl. Het resultaat is een serie foto’s van de catastrofale staat waarin het natuurlandschap verkeert. In 1990, na de omwenteling in Tsjechoslowakije, keert Koudelka terug naar zijn vaderland. Hij fotografeert er de ‘Zwarte Driehoek’, een gebied met zware en vervuilende industrie dat op de grens van Duitsland, Polen en Tsjechië ligt. De tentoonstelling Josef Koudelka / Industries, presenteert indrukwekkende panoramafoto’s in zwart-wit, die bijna drie meter breed zijn.

De onafhankelijke fotograaf
Na de publicatie van zijn boek Black Triangle (Zwarte Driehoek) blijft Koudelka het industriële landschap documenteren doordat hij verschillende opdrachten krijgt. Voor Koudelka is absolute vrijheid echter een must. Daarom werkt hij slechts zelden in opdracht en alleen als hem geen enkele beperking wordt opgelegd. Zijn landschapswerk is opgenomen in veel geroemde fotoboeken zoals Black Triangle (1994), Chaos (1999) en Industries (2017).

Koudelka gebruikt nog tot 2012 een analoge panoramacamera. Als de verkrijgbaarheid van films en de mogelijkheden om de negatieven af te drukken minder worden, maakt Leica een speciaal panoramacamera voor hem.

Loffelijke ontvangst
Koudelka heeft veel onderscheidingen ontvangen. In 1969 krijgt hij anoniem de Overseas Press Club’s Robert Capa Gold Medal voor zijn foto’s van de Invasie van Praag van 1968. Hij ontvangt onder meer de Prix Nadar (1978), de Grand Prix National de la Photographie (1989), de Grand Prix Cartier-Bresson (1991) en de Hasselblad Foundation International Award in Photography (1992). In 2013wordt hij benoemd tot Commandeur de l’Ordre des Arts et des Lettres door het Franse Ministerie van Cultuur nadat hij eerder, in 2002, de Eremedaille van Tsjechië heeft ontvangen.

Fondazione MAST
De tentoonstelling Koudelka Industries is samengesteld door François Hébel voor de biënnale Photo/Industria 2017 in Bologna, onder auspiciën van de Fondazione MAST. Dit is de eerste keer dat de expositie na Bologna te zien is. De organisatie vindt plaats in samenwerking met Magnum Photos Paris.

Plaats: Museum Helmond, Kasteelplein 1, 5701PP Helmond
Datum: 16 oktober 2018 t/m 27 januari 2019
 
Bovenaan