[Freddy2005]

Dit jaar heeft de plaatselijke speelgoedfabriek Merkur een museum geopend in Police nad Metuji. Het in 1920 opgerichtte bedrijf vervaardigt voornamelijk metalen speelgoed in de aard van "meccano". Ook hebben ze speelgoedtreinen gemaakt en elektrisch speelgoed. De productie van treinen is vorig jaar opnieuw opgestart en ook deze zijn in het museum te bezichtigen.

police n metuji/merkur

merkurtoys.cz



Voor liefhebbers van oud metalen speelgoed een aanvullertje bij een bezoek aan Adrspach.

[Freddy2005]

De geschiedenis van het merk Merkur.



Merkur is het merk voor modeltreinen en metalen bouwdozen en ontstond vorige eeuw in Police nad Metuji.
Het begon in het jaar 1920, toen Jaroslav Vancl zijn firma oprichtte en zich onder de naam Inventor liet patenteren. Destijds waren de metalen onderdelen met haken aan elkaar verbonden. Inventor metaalconstructie bestaat niet meer. Toch is de naam nog steeds bekend.
In 1925 kwamen de ingenieurs met een nieuw idee, dat nog steeds bestaat. Vanaf dit moment werden de metalen onderdelen met boutjes en moertjes met elkaar verbonden. Dus werd dit speelgoed tot een echte constructiebouwdoos. Het gaf kinderen (en volwassenen) meer bouw- en vormmogelijkheden en bevorderde de creativiteit.
Toen ook werd de firma omgedoopt tot Merkur en onder deze nieuwe naam wordt het tot op heden verkocht.
De eerste producten waren de dozen 1 tot en met 3. In de 30er en 40er jaren van de vorige eeuw werd het assortiment uitgebreid tot nummer 7.



In 1933 begon Merkur met de fabricage van elektrische contructiedozen onder de naam ELEKTRUS, die tot aan de Tweede Wereldoorlog doorontwikkeld werd. Tijdens de oorlog werd er weinig geproduceerd. Nog vóór de oorlog (rond 1930) begon Merkur met de ontwikkeling van elektrische treinen. Men maakte gebruik van het in Europa geliefde en veel gebruikte spoor "0". Omdat de vraag ernaar zeer groot was, stond de ontwikkeling ervan op het hoogste plan. Chefconstructeur was Frantisek Jirman, de stiefzoon van Vancl. Het model van de eerste locomotief was in die tijd de zeer populaire Mikado.
Wegens de destijds bescheiden productiemogelijkheden, werd het model sterk vereenvoudigd en tesamen met wagons met 4 wielen aangeboden. Deze eenvoudige versie hield goed stand. In 1935 ontwikkelde Jirman het grotere spoor "1 C 1", dat ook eenvoudig was opgebouwd.
Dit laatste was het begin van de zeer succesvolle Merkur-spoorbaan, die zich tot het meest geliefde merk van Tsjechië ontwikkelde.
In 1940 werd de productie gestaakt wegens het gebrek aan grondstoffen, veroorzaakt door de oorlog.



In 1947werd het werk hervat en het palet werd stuk voor stuk verbreed: platte, hoge, open, koel- en tankwagons. Als laatste voerde men met de set B1, in het helblauw geschilderd, de stoomlocomotief in.
De tijden veranderden, nadat in 1948 de socialistische revolutie vooral de middenstand sterk trof. Begin van de 50er jaren werd de fabriek van Vancl opgeheven en in 1953 onder staatstoezicht in Broumov, onder een nieuwe naam heropend.
In februari 1955 werd een geheel nieuwe serie constructiedozen, treinen en transformatoren gepresenteerd. In 1968 werd de productie voor goed gestaakt en in de daarop volgende jaren werden de machines gesloopt. Merkur werd in de jaren 60 in Europa verkocht.
In Engeland veranderde de Merkur in Meccano, tot in de jaren 90 de Franse firma Mecano voor het Internationaal gerechtshof in Den Haag klaagde en een schadeloosstelling afdwong.
Na de Fluwelen Revolutie van 1989 werd de firma Kovopodnik in Broumov opnieuw geprivatiseerd. Dankzij het gehele personeelsbestand, die de firma overnam en zich als fa. Komeb vestigde, konden de Merkur-constructiedozen verder worden vervaardigd. Tenslotte moest in 1993 de fabriek toch sluiten.



Omstreeks die tijd kreeg Jaromir Kriz, kleinzoon van Vancl, de fabriekshallen van zijn grootvader in zijn bezit. Eerst wilde hij een aantal machines van Komeb kopen, maar dit werd omzet in huren om zo de Merkurproductie weer nieuw leven in te blazen.
Na vele hindernissen en moeilijkheden, veroorzaakt door het bankroet van Komeb, speelde hij het klaar om, na 3 jaar, de productie van het beroemdste speelgoed uit de Tsjechische Republiek weer van de grond te krijgen. Ook Mecano uit Frankrijk wilde Merkur kopen, om zo hun grootste concurrent te elimineren. Maar dit gebeurde gelukkig niet en Merkur leeft en is zowel in binnen- als in buitenland succesvol. Ieder jaar verschijnt er een nieuwe bouwdoos.



In 2003 was het de "Kitty Hawk", ter gelegenheid van de 100ste geboortedag van dit vliegtuig van de gebroeders Wright. In 2004 de Safari, de Elektrus, Elektro-E1 en de Elektronic E2, voor educatie in magnetisme, elektriciteit en elektronica.
In de laatste 2 jaar werd zeer veel tijd gestoken in de ontwikkeling van het computerprogramma "Solid Edge". Merkur ontving in 1996 en 1997 de prijs voor het beste speelgoed en ontwikkelt daarom steeds verder. De producten worden vooral naar West-Europa geëxporteerd. In de Benelux werd het onder de naam Tecc bij Bart Smit verkocht, in Duitsland ook als Schuco-technik.
Van 2001 tot 2004 werd Merkur op de wereldspeelgoedbeurs in New York en Toronto onder de aandacht gebracht. In 2004 tevens in Moskou. Dit was de eerste keer dat Merkur in een land van de vroegere Sovjet Unie zich presenteerde.

thedutchlion.nl



Deze foto is door mij genomen toen ik voor enkele weken in het Merkur muzeum was.