[Keesi]

10) Šultys straat: Paleis “U Marmoru” en de pestzuil

Tussen de hoofdstraat (Husova) en het parkeerterreintje midden in de stad (Vláclavské Náměstí )ligt een klein pleintje/straatje, de Šultysova. In de Šultysova staan meerdere bijzondere bouwwerken.

Paleis “U Marmoru”.
Het meest opmerkelijke gebouw is misschien wel Šultysova 173, ook wel “U Marmoru” genoemd (het Marmeren Huis, zie 1e foto. Dit indrukwekkende huis met zijn renaissance gevel en zijn grote, laat 16e eeuwse toegang, draagt de inscriptie “Hier woonde Jan Šultys van Felsdorf, aartsbisschop van Kutná Hora”.
Aan Šultys kleeft wel een verhaaltje. Hij was als bisschop lid van de plaatselijke aristocratie, die aan de opstand van de Tsjechische landgoedeigenaren tegen de Habsburgse keizer Ferdinand II deelnam. Na hun nederlaag in de slag van de Witte Berg (Bilá Hora) bij Praag in november 1620, werden hij en 26 andere Tsjechen publiekelijk geëxecuteerd op het Praagse Oude Stadsplein. Het hoofd van Šultys werd teruggebracht naar Kutná Hora en werd op een stok gespiesd tentoongesteld op de Kolin-poort als waarschuwing voor mogelijke andere opponenten tegen het Habsburgse regiem.

De pestzuil.
Door de eeuwen heen werd Kutná Hora herhaaldelijk geteisterd door de pest, - niet minder dan 18 keer in 500 jaar-. De laatste keer dat de pest Bohemen trof was in 1713. Toen de epidemie twee jaar later afnam, dankten de inwoners van Kutná Hora God door het oprichten van een standbeeld van de Maagd Maria.
De 16 meterhoge pestzuil van zandsteen werd gebeeldhouwd in de werkplaats van de Jezuïet en beeldhouwer František Baugut (zie ook de standbeelden tegenover het Jezuiten College) naar een ontwerp van Santini. Het is een van de kostbaarste barokke monumenten van de stad.
Het hoofdmotief is natuurlijk de afbeelding van de Maagd Maria op de top van de zuil. De vier figuren onder haar op de plint van het standbeeld zijn de heiligen, waarvan geloofd werd, dat ze bescherming boden tegen de pest: St. Sebastiaan (doorboord met pijlen), St. Rochus (met zijn hond), St. Charles Borromeo (met het kruis) en St. Francis Xavier (die het crucifix vasthoudt). En onder hen, ter ondersteuning, herinneren vier mijnwerkers eraan, dat de stad werd gebouwd dankzij hun harde zware werk.

U Haviřu
Dit gebouw staat op de hoek van de Husova en Šultysova. Het is nu een jongerencafe (U Haviřu = de mijnwerker). Onder het cafe zit een heel grote en mooie kelder met gewelven, waar regelmatig disco wordt gehouden.

Op het pleintje zit ook naast een zilverwinkeltje/galerie een restaurant met de romantische gelagkamer in de kelder met een mooie gewelvenhemel. Dit restaurantje heet “Katakomby”.

Bij de foto's:
1. U Marmoru, het bisschoppelijk paleis
2. De pestzuil
3. Een detail van de pestzuil
4. Cafe U Haviřu, net na de restauratie, die nog niet af was.

[Keesi]

11) Het Stenen Huis (Kamenní Dům)


Het Stenen Huis staat vlak bij (net boven) het Václavské Náměsti en is een van de mooiste voorbeelden van laat-gotische architectuur in Europa. Het dateert van de periode vóór de Hussieten en werd gebouwd tussen 1487 en 1515 door de toenmalige eigenaar, de zakenman Prokop Kroup. Die kreeg de stenen reliefs voor de gevel in 1490 via onderhandelingen los van de beroemde metselaar Bricki van Bratislava. Het raam in de erker is versierd met figuren van Wenceslas en andere Tsjechische heiligen.
In de dakpunt in de gevel staat een afbeelding van Maria en het kindje Jezus. Aan de voet van de dakpunt staan 2 ridders tegenover elkaar alsof ze zo direct een toernooi gaan beginnen. De wapens daartussen zijn die van het mijnwerkersgilde (waaraan Prokop zijn fortuin te danken had) en van de stad Kutná Hora.
Ondanks de opeenvolgende veranderingen behield het Stenen Huis in essentie zijn laat-gotische karakter. In 1849 werd het huis aangekocht door de gemeente Kutná Hora en diende de volgende 50 jaar als stadhuis.
In 1900 onderging het Stenen Huis opnieuw een verbouwing. De architect Ludvík Lábler, die ook de St. Barbara afbouwde tot wat die nu is, hanteerde daarbij een strikt puriteinse benadering. Het werd in 1902 heropend als museum, wat het sindsdien ook altijd gebleven is. Tegenwoordig huisvest het een permanente expositie van het Tsjechische Zilvermuseum, die heet: “De Koninklijke Mijnstad – Burgerlijk leven en cultuur van 1600 tot 1900”. Het is een bezoek waard.

Als u naar het Stenen Huis staat te kijken bevindt zich achter u een grote halfronde poort.
Achter deze poort ligt de “tuin” van het restaurant “U Kamenného Domu” waarvan de hoofdingang om de hoek naar boven zit. Dit is een echt tsjechisch restaurantje, waar veel inwoners van Kutna Horá die in de stad werken, de lunch gebruiken tussen 11.00 en 13.00 uur en er ‘s avonds eten. Dit soort gasten garandeert meestal “waar voor uw geld”.
De eigenaresse is een heel goede vriendin van ons en het is voor ons een sport om jaarlijks in de meivakantie te zorgen voor mooie hanging baskets met petunia’s etc. in de tuin.

Bij de fotos:
1,2,3: Het Stenen Huis
4,5,6: De "tuin" van het restaurantje ertegenover.

[Keesi]

12) De kerk van St. Johan Nepomuk

Deze kerk vindt u in de hoofdstraat (Husova) zo’n 200 meter boven de pestzuil. De gevel valt onmiddellijk op door zijn lila kleur.
Voor Kutna Hora is dit eigenlijk een beetje een vreemde archictuur. De kerk werd gebouwd in de 30-er jaren van de 18e eeuw (1730) en is een voorbeeld van de latere barok. De architekt was František Kaňka, een beroemde archtect van de Jezuïten orde. Hij werd geadviseerd door de archtekt Kilian Dietzenhofer, die ook in Praag vele gebouwen op zijn naam heeft staan (o.m. het Loretta).
Aan de buitenkant ziet u 2 standbeelden van St. Adelbert en St. Prokop in de aparte nissen aan beide kanten van de ingang.
De bouw van de kerk werd niet alleen door de kerkgemeenschap gefinancierd, maar ook particulieren en (en dat is bijzonder) de gemeente droegen hun steentje bij.
De binnenkant van de kerk is bijzonder rijk versierd met allerlei afbeeldingen in barokstijl. Zo is er in het gewelf een fresco met de geschiedenis van Jan Nepomuk.
Jan Nepomuk was geestelijke aan het hof van Koning Wenceslas in Praag (1378-1400). Hij nam regelmatig koningin Sofie de biecht af, toen ze gevangen was gezet wegens al te religieuze ambities. Nepomuk weigerde te vertellen wat zijn vrouw had gebiecht. Dat zinde Wenceslas niet en hij liet Jan van Nepomuk geboeid van de Karelsbrug in Praag gooien (20 maart 1393). Nepomuk verdronk. Een standbeeld op de Karelsbrug toont Nepomuk daarom met een vinger op de lippen (biechtgeheim). Er doen zich allelei legendes over zijn dood de ronde. Hij is later alsnog in de St. Vituskathedraal in Praag bijgezet. Hij wordt nog steeds al martelaar geeerd.
In de loop van de 20e eeuw werd de kerk hopeloos verwaarloosd. Zo diende hij een tijdje als paardenstal en als brandweerkazerne.
De kerk is kortgeleden helemaal gerestaureerd met bijzonder oog voor de details van alle barokke afbeeldingen. Een juweeltje van late barok-kunst.

[Keesi]

13) De Stenen Fontein

U vindt de Stenen Fontein op het Rejskovo Námesti (Rejsek Plein). Dit plein ligt aan de hoofdstraat (Husova), iets boven de kerk van Jan van Nepomuk. De fontein vormt het middelpunt van een plein, dat vroeger werd gebruikt als korenmarkt en wordt omgeven door de gotische gevels van patriciershuizen.
De Stenen Fontein is een prachtig voorbeeld van laat-gotisch ontwerp. De groeiende welvaart en het sociale aanzien van de zakenlieden van Kutná Hora in de 15e eeuw werd vooral tot uitdrukking gebracht in extravagante bouwprojecten, zowel door particulieren als door de stad.
De fontein werd gevoed met uitstekend drinkwater via een ingenieus systeem van houten leidingen, dat de fontein verbond met een bron net buiten de stad. Van hieruit werd het water via leidingen verder geleid naar andere fonteinen of direct naar de huizen van rijkere burgers.
De fontein was gehouwen uit plaatselijke zandsteen. De 12-zijdige prismavormige structuur is vroeger waarschijnlijk overdekt geweest met een hoog dak, te oordelen naar de druipstenen langs de bovenkant. Naast de rijk versierde voetstukjes, de siertorentjes en de kroonlijsten (friezen) moeten we ons ook voorstellen, dat de fontein in de middeleeuwen ook verfraaid was met een aantal beelden. De man, die verantwoordelijk was voor de transformatie van een eenvoudig waterbassin tot een kostbaar kunstwerk was de Praagse meester-metselaar Matyáš Rejsek, die sinds 1489 werkzaam was aan de St. Barbara kathedraal. Uitgehouwen in de steen kunt u de datum zien, waarop de fontein werd voltooid: 1495.
Overigens, de binnen ruimte van de fontein is nu helemaal leeg.


Direkt tegenover de stenen fontein staat een gebouw met een voor Kutna Hora bijzondere achitectuur: Het Ridderhuis.
Dit was een herenhuis, dat in 1824 is gereconstrueerd in een classicistische stijl. Nu is het een pensionaat met als voornaamste bewoners leerlingen van de hotelschool in Kutná Hora.
Op de gevel prijkt een afbeelding van 2 ridders. Uit de koppen blijkt aardig hoe de kunstenaar dacht over de intelligentie van deze middeleeuwse soldaten.