[Vašek]

HET IJZEREN GORDIJN
Voor een gemiddelde westerling was het ijzeren gordijn iets onbegrijpelijks. Toeristen kwamen zich vergapen aan deze “attractie”, het communistische monster.

Langs de grens hoge uitkijktorens, op afstand van ongeveer 1 kilometer van elkaar. En tussen de torens drie hekken met hoogspanning van 6 – 8 duizend volt. Eerste hek, 1 meter hoog, met een waarschuwingsdraad. Tweede hek was 2 meter hoog, ook voorzien van een waarschuwingsdraad en bovendien onder hoogspanning. Derde hek was laag, die moest dieren tegenhouden. Op sommige open plaatsen stond nog een vierde hek die eventuele voertuigen tegen moest houden. Langs de hele grens reflectors met een bereik van 2 kilometer. Soldaten op de uitkijktoren hadden een infrarode kijker.

Officieren moesten lid zijn van de communistische partij, en indien mogelijk, een zo laag mogelijke opleiding. Het waren vaak arbeiders, die geen zin hadden in werken, of ex-criminelen.

Per 400 – 800 meter afhankelijk van het terrein waakten drie bewakers. Een sliep en twee anderen hielden de wacht. Hun hond moest op elke geluid uitrukken. Hoogspanning werd meestal alleen ’s nachts aangezet.

Bewakers hadden toestemming na een eerste waarschuwing gericht te schieten en kost wat kost alles en iedereen tegen te houden. Vaak werd de vluchteling doodgeschoten terwijl die al op Duits of Oostenrijks grondgebied liep.

Het ijzeren gordijn was het beste te zien in Zelezna Ruda. Het treinstation was in tweeën gedeeld inclusief het perron en het stationsgebouw zelf. In de stationshal was dwars door midden een ijzeren hek geplaatst.
Een bekend uitstapje was “Moldaublick” bij de Tsjechoslowaakse-Oostenrijkse-Duitse grens. Van hieruit kon men niet alleen het prachtige Lipno meer bekijken, maar ook enkele kilometers ijzeren gordijn zien, inclusief de bewakers.

[Vašek]

VLUCHTEN UIT DE COMMUNISTISCHE KOOI
Tijdens de 41 jarige overheersing van de communisten hebben tienduizenden geprobeerd over de grens te vluchten. De meeste zijn tegengehouden of doodgeschoten. Degenen die tegengehouden zijn wachtte een hoge straf en represailles tegen de families.

Volgens de statistieken zijn er tussen 1948 en 1989 naar schatting 400.000 mensen gevlucht.

Het communistisch regime hield ruim 200.000 mensen vast uit politieke en/of persoonlijke overwegingen. Duizenden werden vermoord in gevangenissen en werkkampen.

In de jaren 1948 – 1950 hebben in totaal 287 ex R.A.F. Tsjechen het land verlaten of zijn gevlucht. Bij deze illegale vluchten naar het westen zijn 20 vliegtuigen betrokken geweest.

Een van de bekendste stunten was de kaping van de drie Dakota’s op 24 maart 1950, uitgevoerd door ex R.A.F piloten.

Drie Dakota's, een uit Ostrava, tweede uit Brno en de derde uit Bratislava stijgen dezelfde dag op. Tijdens de vlucht zijn de Dakota’s gekaapt en later geland in het Duitse Erding (USAF). Aan boord totaal 85 mensen, waarvan 27 in het westen gebleven zijn en politiek asiel hebben gekregen. Mensen die teruggegaan zijn werden gedwongen om in het openbaar, en in de media te verklaren dat het een Amerikaanse samenzwering was. Van de zevenentwintig kregen er acht de doodstraf en zeventien 25 jaar gevangenisstraf (bij verstek veroordeeld).

Op 30 september 1950 is het weer gelukt drie ex R.A.F piloten een Dakota C-47 te kapen. Dakota stijgt op vanuit Ruzyne. Na een tussenlanding in Kralupy nad Vltavou, waar nog twee ex R.A.F piloten met de familie opgehaald werden, is Dakota naar Engeland gevlogen. De Tsjechoslowaakse luchtmacht is het niet gelukt deze Dakota tegen te houden, vliegtuig landde veilig in Harwich.

In zeventiger jaren werden nog meer vliegtuigen gekaapt. In 1970 vrachtvliegtuig Karlovy Vary – Praag, in 1972 vlucht Praag – Marianske Lazne en ook nog een Iljusin-18 in 1976. In 1979 vloog een klein sportvliegtuigje uit Pribram naar Oostenrijk.

Op 11 september 1951 stond in Cheb de sneltrein uit Praag. Na de loskoppeling van een paar wagons ging de trein verder, maar stopte niet in As. Met 100 km per uur dwars door het ijzeren gordijn, trein stopte pas in Wildenau. Van de 106 passagiers zijn 27 niet teruggegaan. In 1953 werden de “schuldigen” bij verstek veroordeeld. Een kreeg de doodstraf, andere levenslang en de rest straffen variërend van 5 tot 20 jaar.

Hangend onder de trein, zoals in 1970 een zeventienjarige jongen onder de sneltrein Praag – Nurnberg.

Eind oktober 1953 werd tussen de Tsjechoslowaakse-Duitse grens en Berlijn door tienduizenden soldaten intensief gezocht naar vijf vluchtelingen die illegaal de grens gepasseerd zijn. Vaclav Sveda en Zbynek Janata zijn gepakt door de toenmalige Volkspolizei. Later zijn ze ter dood veroordeeld en terechtgesteld.
Alleen de broers Josef Masin en Ctirad Masin en Milan Paumer hebben het gehaald. Lopend hebben ze na 31 dagen West Berlijn bereikt en politiek asiel gekregen. Alle drie zijn bij verstek ter dood veroordeeld.

Er zijn nog vele andere voorbeelden van vluchtpogingen over het ijzeren gordijn. Per luchtballon, zwemmend over de Donau of met een luchtbed uit Warnemunde naar Zweden.

Het slopen van het ijzeren gordijn is begonnen langs de Tsjechoslowaakse-Oostenrijkse grens op 11 december 1989.

[Sandra]

Bestaat er in Tsjechie eigenlijk net zo'n soort museum als die van Checkpoint Charlie? Intrigerend hoe creatief mensen werden om maar hun weg naar de vrijheid te kunnen volgen. Hoewel het niet fraai was ben ik wel 'dankbaar' (misschien niet helemaal het juiste woord) dat ik als Nederlandse meisje wel het communisme bewust heb meegemaakt.

[Vašek]

Sandra schreef:

Bestaat er in Tsjechie eigenlijk net zo'n soort museum als die van Checkpoint Charlie?

Niet dat ik weet Sandra. Zou wel zeer interessant zijn om het eens te bezoeken.
Gegevens over deze zwarte periode van Tsjechoslowakije zijn toch al zeer moeilijk achter te halen.

[Arno]

Er is bij een grensovergang tussen Duitsland en (zuid)Tsjechië (daar waar het Beijersewoud overgaat in Sumava) nog wel te zien waar het ijzeren gordijn gestaan heeft.
Opeens is daar midden tussen de bossen een open strook waar nog geen plantje groeit, verder loopt de weg die werd gebruikt door de leger voertuigen er ook nog.

[Maarten]

In Praag bezochten wij afgelopen zomer het Museum of Communism, gevestigd aan Na Prikope 10. De ingang zit naast Mac Donalds en leidt ook naar het casino.
Het museum is opgezet door de Amerikaanse zakenman Glenn Spicker, twaalf jaar na 't vallen van de Berlijnse muur. Hij heeft de tentoonstelling laten ontwerpen door de Tsjechische filmer Jan Kaplan.
Als bezoeker moet je je door heel veel tekst op borden heen werken. Er zijn echter ook wat 'sfeervollere' hoekjes gecreëerd, zoals de 'ondervragingsruimte'. In het filmzaaltje zijn indrukwekkende beelden te zien over Praag, waar tanks binnen denderen.
Het gastenboek liet interessante positieve en negatieve reacties over het museum zien.
De entreeprijs was wel even slikken, maar dat is ons wel vaker overkomen in Praag. www.museumofcommunism.com
Maarten

[ralph]

Sandra schreef:

Bestaat er in Tsjechie eigenlijk net zo'n soort museum als die van Checkpoint Charlie?

Als je onderweg bent van NL naar CZ (via de route Hannover > Dresden), moet je eens een keer stoppen bij de oude DDR grenspost van Helmstadt. Ik geloof dat het gedankstatte Marienborn heet.

Hier is de grenspost nog helemaal intact, en als een museum ingericht.
Het is misschien een interessante tussenstop om halverwege NL en CZ eens te kijken en te pauzeren.

Het ligt vlak aan de snelweg, en de entree was 5 jaar geleden gratis..

http://www.grenzdenkmaeler.de/marienborn/Marienborn.htm

[cor]

zijn we vorig jaar eens wezen kijken best indrukwekkend.

[Marcel]

ik ben in 1975 met school naar de beide Berlijnen geweest.
als ik de vergeelde foto's terug zie of er aan terug denk, krijg ik nog steeds kippevel van hoe het IJzeren Gordijn én de Muur eruit zagen en waar ze voor stonden.
en dan de vele en langdurige controles aan de grens. zelfs bussen met (school)kinderen werden helemaal onderste boven gekeerd.
zullen de grenswachters nog wel eens terugdenken hoe ze hun werk deden (klaarblijkelijk met sadistisch genoegen).

[Macek]

Als je via Kassel rijdt en vlak voor Eisenach, voor het blauwe Arral tankstation staan ook rechts nog wachttorens.