Het poppentheater kende in Tsjechoslovakije een enorme populariteit die nog niet door modernere spektakelvormen werd gecontesteerd. Deze traditionele en dito populariteit hebben de onontbeerlijke schakel gesmeed voor de doorstroming: kunstwerk-publiek. De poppenfilm kreeg evenmin als het poppentheater het etiket kinderspektakel opgeplakt, het was de aanvaarding van de kunst 7bis als een volwaardig artistiek medium.
In Vlaanderen was dit eventjes anders. Ons poppenspel zat en zit nog steeds in een vicieuze cirkel. Omdat het toch maar een medium voor kinderen werd beschouwd, besteedde de overheid, de zaaluitbaters, inrichters, pers, enz er weinig aandacht aan, nauwelijks subsidies, gebrek aan de meest basale faciliteiten, schaarse aanmoedigingen...
Vele poppenspelers van hun kant leverden in die weinig rooskleurige omstandigheden, vaak als rondtrekkend gezelschap, dan ook geen optimaal werk en bleven, al te vlug tevreden, op kinderpeil steken. Terwijl het bij ons bergaf ging, beleefde het Tsjechische poppentheater hoogdagen.

De eerste realisatie, Het Tsjechische Jaar, was een compilatie van eerder gemaakte korte poppenfilms, waarin verschillende Boheemse folkloristische motieven verwerkt waren. Het was nog een tastend zoeken naar de weg voor zijn emotionele bewogenheid, zijn levensbeschouwelijke visie. Deze wortelde in drie voedingsbodems: de Tsjechische volkskunst, persoonlijke inbreng, artistieke bewogenheid. Het Tsjechische Jaar was nog estethisch wikken en wegen, maar tevens een uiting van volkse verbondenheid. Trnka vond zijn inspiratie in het relaas der volksfeesten of overleveringen: carnaval, lentefeest, de legende van de heilige, de processie, de kermis, Bethlehem, enz. Ook zijn latere films kenmerkten zich door een verhalend karakter. Uit hout gesneden poppen wekten tegen zeer wisselende decors en door een nauwkeurig gebruik van licht de suggestie van bewegende beelden. Trnka's films sloegen direct zeer aan en hij sleepte een groot aantal internationale prijzen in de wacht. Venetie (prijs van de poppenfilm)- Brussel (eervolle vermelding)- Parijs (de eerste prijs voor de poppenfilm) In 1963 ontving hij in Praag de titel van nationaal kunstenaar wat hem een hoog staatsinkomen bezorgde.
De nationale en internationale bevestiging, de steviger greep op de techniek, de brede artistieke en financiele armslag, rijpten zijn creatieve dadendrang. Hoewel de stijl van iedere film onmiskenbaar dezelfde Trnka-hand verried, wist de Tsjechische meester voortdurend te verrassen door nieuwe thema's. In de volgende realisatie concretiseerde hij een kinderdroom en jeugdliefde: De Nachtegaal van de Keizer. De sprookjes van Andersen, dompelden hem in zijn prilste kinderjaren. Nauwelijks zes jaar oud had hij ze reeds verslonden. Zijn oudste tekening greep terug naar Het Nieuwe Kleed van de Keizer. Sinds toen tot aan zijn dood heeft hij zich aan Andersen gewijd.
Omtrent de polemiek of sprookjes en poppenspel al dat niet opvoedend dienen te zijn, of ze wel of niet geweld en heldenfiguren mogen bevatten, enz. bestaan geen gulden regels. De opinies van de poppenspelers zijn zo verschillend als de wirwar van pedagogieen in dit verband.
Trnka gaf via het poppenspel uiting van politiek engagement, van zijn persoonlijke overtuiging. Dit gebeurde echter zeer discreet, zodat de overheid het nooit door had, dat het beinvloedend werkte.

[Vašek]

Tremosenske amaterske loutkove divadlo is tweede oudste amateur gezelschap in Tsjechië. Ze spelen voornamelijk voor kinderen, in diverse leeftijdscategorieën en in diverse technieken. Marionetten, handpoppen en Javaanse poppen in voornamelijk traditionele, klassieke stukken.

Het begon in 1921 toen een groep onderwijzers is begonnen met poppenspel voor hun leerlingen. Het was een groot succes, en er was belangstelling voor meer. Hiervoor werd professor Josef Skupa uit Plzen uitgenodigd. Skupa leerde ze het vak, en zo ontstond eerste amateur poppentheater in west Tsjechië.

Tweede wereldoorlog heeft eind gemaakt aan de activiteiten, theater inclusief alle poppen zijn vernield.

Na de oorlog was het vooral Jaroslav Denk en Frantisek Cecil die met het idee kwamen om met kerst een voorstelling te geven. Op 25 december 1945 gebeurde het. Eerste naoorlogse voorstelling: Krejcik, Svec en Kasparek met poppen van 25 cm.

Zo hebben ze 3 jaar gespeeld, en toen introduceerde Ludvik Bejsta poppen van 50 cm. Het houten decor werd gemaakt door meneer Janda. Het moest telkens afgebroken worden, het stond in de sporthal van de school. Nieuwe poppen (15 stuks) heeft Frantisek Cecil gemaakt, hoofden inclusief beschildering Frantisek Hrabak.

In april 1948 hebben ze een metalen buizen constructie op de kop getikt. Hier werd een metalen decor van gemaakt, maar het vraag was waar moet het naar toe? Toen is besloten een stuk aan te bouwen aan het gebouw van plaatselijke Sokolovna. Stenen zijn geschonken door ZKZ, een steenfabriek in west bohemen. In 1949 was de aanbouw klaar.

Er werd elke 14 dagen een voorstelling gegeven en elke keer andere. Frantisek Cecil en Vaclav Valenta hebben nog poppen bijgemaakt.

Van metalen buizen die er over waren is nog een (mobiele) decor gebouwd. Van die tijd af gaven ze voorstellingen ook in de omgeving. In 1953 is een bedrijfsvereniging van ZKZ eigenaar geworden van de theater.

In 1958 is een sportvereniging Tatran eigenaar geworden van de theater. In het jaar 1964 is Frantisek Cecil verhuisd naar Plzen, en dat betekende tijdelijke stilte voor de poppen en de theater. In 1967 is Cecil door andere leraren overgehaald om weer te komen spelen.


In 1980 stopte Frantisek Cecil met poppen en nieuwe theater leider is geworden Rudolf Heckel. Van die tijd af gingen steeds meer studenten meespelen. In 1986 nam Radek Konarik de leiding, en is dat tot op heden.

In 2001 heeft gemeente Tremesna een opknapbeurt gefinancierd in zaal DOM. Ze hebben nu ook sponsors uit het bedrijfsleven., die de theater in de lucht houden.

[Vašek]

In Chrudim staat een poppenmuseum .

Op de meertalige site, zelfs in het Nederlands, staat veel informatie voor de liefhebbers van poppenspel.

[Erikita]

Luc, ik heb echt genoten van bovenstaande stukjes.
Zoals ik je al vertelde, ben ik zelf ook gek op poppentehater. Vooral de 'draadjespoppen' dat is zo knap hoe ze die laten bewegen en hoe realistisch het eruit ziet.
Het is in Tsjechie een hele happening als je naar zo'n voorstelling gaat, erg leuk voor jong en oud.
Ik kan het iedereen dan ook aanraden om een zo'n stuk te bezoeken als ze in Tsjechie (op vakantie) zijn.

Nog even een artikel in het Tsjechisch:

Česká loutka v Brně

BRNO - Trochu nezvyklou výstavu mají v současnosti možnost vidět brněnští diváci v Pražákově paláci Moravské galerie. Nezvyklou, protože v místech, kde se obvykle setkávají s výtvarnými díly, najdou expozici, která mapuje vývoj české loutky od nejstarších dob až po současnost. Počátky české loutky spadají do třetí čtvrtiny 18. století, konce vlády císařovny Marie Terezie, kdy se mezi cizími loutkáři začínají objevovat první české kočovné loutkoherecké společnosti.
Více než sto let brázdila Čechy a Moravu pojízdná divadla, v nichž se loutkoherecké řemeslo dědilo z generace na generaci. Rodiny Kopeckých, v čele s legendárním Matějem Kopeckým, Maiznerů nebo Pflegerů předváděly nadšenému publiku stále nové a nové divadelní hry. Koncem 19. století kočovné společnosti postupně vymizely, ale tradice loutkových divadel pokračovala v ochotnických spolcích i v rodinných divadélkách, které si pořizovali obyčejní lidé, aby jimi po večerech bavili své děti.

V meziválečné době se pak začaly rozvíjet stálé profesionální divadelní scény jako Umělecká scéna Říše loutek v Praze nebo Loutkové divadlo Feriálních osad v Plzni, kde spatřili světlo světa i Skupův Spejbl a Hurvínek. Po druhé světové válce pak vznikají velká loutková divadla jako Radost v Brně nebo Drak v Hradci Králové.

Loutka není jen předmětem kulturních dějin, ale i svébytným výtvarným projevem. Její instalace ve výstavních sálech Moravské galerie není neopodstatněná, jak by se třeba na první pohled mohlo zdát. Průřez dvěmi sty lety její historie ukazuje loutku jako produkt drobné plastiky, který odráží slohové proměny ve výtvarném umění. Přes počáteční fáze v 18. století můžeme sledovat pestrý vývoj v 19. století, kdy se loutkářství stejně jako loutkoherectví stalo rodinným podnikem. Generace řezbářů udávaly směr, podle něhož se loutka v průběhu staletí měnila.

Rodiny Suchardů nebo Flachsů zásobovaly kočovné divadelní společnosti výrobky svých dílen. Úzkou provázanost loutkářství a volného výtvarného umění dokládá skutečnost, že z rodiny Suchardů pocházel i sochař Stanislav Sucharda, autor pražského pomníku Františka Palackého. Sochař získal první výtvarné vzdělání v řezbářské dílně svého otce Antonína Suchardy.

Od začátku 20. století se umělecký charakter loutky dále zvýrazňoval. Její průmyslové výrobě se věnoval i Artěl, centrum českého meziválečného užitého umění a designu. Návrhy loutek vytvářeli uznávaní umělci jako Josef Váchal, Karel Svolinský nebo Franta Úprka. V prostředí meziválečného Československa se formoval výtvarný projev Ondřeje Sekory a Jiřího Trnky, s jejichž pracemi se širší veřejnost setkává dodnes.

Po druhé světové válce se česká loutkářská produkce rozrůstá do nebývalé šíře. Objevují se nové typy loutek. Vedle tradičních marionet (loutka vedená svrchu) se prosazují i javajky (loutka vedená zespodu). Používají se nové neobvyklé materiály a rozměry loutek. Trend, který můžeme sledovat až dodnes.

Het Geschenk 1946
Het Tsjechische jaar 1947
De nachtegaal van de keizer 1948
Het lied van de prairie 1949
Prins Bayaya 1950
Het vrolijke circus 1951
Oude Tsjechische legenden 1953
De brave soldaat Svejk 1954
Midzomernachtsdroom 1959
Grootmoeder cybernetica 1963
Verhalen van Boccacio 1964
De hand 1965

Na het sprookje van de keizer en de nachtegaal (Cisaruv slavik naar het sprookje van H.C. Andersen, volgde in 1949 een parodie op de western. Met het Lied van de prairie (Arie prerie)-een virtuoze film getuigend van volmaakt vakmanschap-doet de satire haar intrede in Trnka's oeuvre, en in hetzelfde jaar bewerkte hij de novelle van Tsjechov, het verhaal van de contrabas (Roman s.basou) Prins Bayaya uit 1950 was het sluitstuk van de eerste triomftocht, de meteoorvlucht van het genie Trnka. Prins Bayaya was het verhaal van een moedige dorpeling die drie maagden verloste uit de klauwen van de draak. De interesse van Trnka ging naar de moedertrouw en de triomf van het oprechte hart. In Bayaya herleefden de grafische creaties van Trnka: de lieftallige schuchtere prinsessen, de dappere knaapn de grotestke clown, de wijze raadgever. De in gothische kringen gemodeleerde figuren evoceerden die beelden die in hun kathedraalnissen hadden verlaten voor de studio. In dit theatherstuk werd het spel der poppen gelijkwaardig aan de levende acteur. Prins Bayaya was de triomf van de houten vertolker: de pop. Hij demonstreerde op het witte scherm het genie van de meester, een overtuiging die zelfs door zijn naaste en meest talentvolle medewerker Bretislav Pojar werd gedeeld. Pojar had Trnka menigmaal gadegeslagen bij het schilderen der poppenhoofden. Hij gaf de ogen een onzekere uitdrukking, maar dank zij een beweging van hoofd, een draai aan de lichtbron werd dit een onbestemde glimlach, wanhoop, of droom. Zo bewees hij dat de pop meer bergt dan haar uiterlijk laat vermoeden, dat vele emoties verborgen zijn in haar houten borst.

[Marcel]

na 3 jaar ondergestoft te zijn, een fraaie aanvulling op dit topic, voor de liefhebbers dan.

bron : Prague Post

http://www.praguepost.com/articles/2...ng-strings.php

er is een nieuw boek uitgekomen over de history van poppenspelen in Tsjechie.
poppenspelen was en is een belangrijke tsjechische traditie. gewaardeerd door alle lagen van de bevolking en dwars door alle leeftijden heen.
het boek is uitgegeven onder de titel 'Czech Puppet Theatre: Yesterday and Today' door het Theater Instituut van Praag.
kost in Tsjechie het schandalige hoge bedrag van CKR 280.

poppenboek.jpg poppen01.jpg

hier de link naar het theater : http://institute.theatre.cz/

het boek is ook via deze site te verkrijgen voor 10 euro. dat is inclusief verzendkosten.
ISBN: 80-7008-199-6

p.s. : het boek is in kleur ...

[apolonia]

Mooie poppen verhalen , ben er ook gek op .
Vaak zeer simpel gemaakt of van simpelen dingen met veel fantasie.
Ging vroeger in Holland veel naar Poppentheaters en de Poppenkast op de Dam in Amsterdam.
In Frankrijk is dit ook nog een cultuur zoals in Tsjechië, ook verhalen vertellers(sters) .