[Keesi]

10) Šultys straat: Paleis “U Marmoru” en de pestzuil

Tussen de hoofdstraat (Husova) en het parkeerterreintje midden in de stad (Vláclavské Náměstí )ligt een klein pleintje/straatje, de Šultysova. In de Šultysova staan meerdere bijzondere bouwwerken.

Paleis “U Marmoru”.
Het meest opmerkelijke gebouw is misschien wel Šultysova 173, ook wel “U Marmoru” genoemd (het Marmeren Huis, zie 1e foto. Dit indrukwekkende huis met zijn renaissance gevel en zijn grote, laat 16e eeuwse toegang, draagt de inscriptie “Hier woonde Jan Šultys van Felsdorf, aartsbisschop van Kutná Hora”.
Aan Šultys kleeft wel een verhaaltje. Hij was als bisschop lid van de plaatselijke aristocratie, die aan de opstand van de Tsjechische landgoedeigenaren tegen de Habsburgse keizer Ferdinand II deelnam. Na hun nederlaag in de slag van de Witte Berg (Bilá Hora) bij Praag in november 1620, werden hij en 26 andere Tsjechen publiekelijk geëxecuteerd op het Praagse Oude Stadsplein. Het hoofd van Šultys werd teruggebracht naar Kutná Hora en werd op een stok gespiesd tentoongesteld op de Kolin-poort als waarschuwing voor mogelijke andere opponenten tegen het Habsburgse regiem.

De pestzuil.
Door de eeuwen heen werd Kutná Hora herhaaldelijk geteisterd door de pest, - niet minder dan 18 keer in 500 jaar-. De laatste keer dat de pest Bohemen trof was in 1713. Toen de epidemie twee jaar later afnam, dankten de inwoners van Kutná Hora God door het oprichten van een standbeeld van de Maagd Maria.
De 16 meterhoge pestzuil van zandsteen werd gebeeldhouwd in de werkplaats van de Jezuïet en beeldhouwer František Baugut (zie ook de standbeelden tegenover het Jezuiten College) naar een ontwerp van Santini. Het is een van de kostbaarste barokke monumenten van de stad.
Het hoofdmotief is natuurlijk de afbeelding van de Maagd Maria op de top van de zuil. De vier figuren onder haar op de plint van het standbeeld zijn de heiligen, waarvan geloofd werd, dat ze bescherming boden tegen de pest: St. Sebastiaan (doorboord met pijlen), St. Rochus (met zijn hond), St. Charles Borromeo (met het kruis) en St. Francis Xavier (die het crucifix vasthoudt). En onder hen, ter ondersteuning, herinneren vier mijnwerkers eraan, dat de stad werd gebouwd dankzij hun harde zware werk.

U Haviřu
Dit gebouw staat op de hoek van de Husova en Šultysova. Het is nu een jongerencafe (U Haviřu = de mijnwerker). Onder het cafe zit een heel grote en mooie kelder met gewelven, waar regelmatig disco wordt gehouden.

Op het pleintje zit ook naast een zilverwinkeltje/galerie een restaurant met de romantische gelagkamer in de kelder met een mooie gewelvenhemel. Dit restaurantje heet “Katakomby”.

Bij de foto's:
1. U Marmoru, het bisschoppelijk paleis
2. De pestzuil
3. Een detail van de pestzuil
4. Cafe U Haviřu, net na de restauratie, die nog niet af was.

[Keesi]

11) Het Stenen Huis (Kamenní Dům)


Het Stenen Huis staat vlak bij (net boven) het Václavské Náměsti en is een van de mooiste voorbeelden van laat-gotische architectuur in Europa. Het dateert van de periode vóór de Hussieten en werd gebouwd tussen 1487 en 1515 door de toenmalige eigenaar, de zakenman Prokop Kroup. Die kreeg de stenen reliefs voor de gevel in 1490 via onderhandelingen los van de beroemde metselaar Bricki van Bratislava. Het raam in de erker is versierd met figuren van Wenceslas en andere Tsjechische heiligen.
In de dakpunt in de gevel staat een afbeelding van Maria en het kindje Jezus. Aan de voet van de dakpunt staan 2 ridders tegenover elkaar alsof ze zo direct een toernooi gaan beginnen. De wapens daartussen zijn die van het mijnwerkersgilde (waaraan Prokop zijn fortuin te danken had) en van de stad Kutná Hora.
Ondanks de opeenvolgende veranderingen behield het Stenen Huis in essentie zijn laat-gotische karakter. In 1849 werd het huis aangekocht door de gemeente Kutná Hora en diende de volgende 50 jaar als stadhuis.
In 1900 onderging het Stenen Huis opnieuw een verbouwing. De architect Ludvík Lábler, die ook de St. Barbara afbouwde tot wat die nu is, hanteerde daarbij een strikt puriteinse benadering. Het werd in 1902 heropend als museum, wat het sindsdien ook altijd gebleven is. Tegenwoordig huisvest het een permanente expositie van het Tsjechische Zilvermuseum, die heet: “De Koninklijke Mijnstad – Burgerlijk leven en cultuur van 1600 tot 1900”. Het is een bezoek waard.

Als u naar het Stenen Huis staat te kijken bevindt zich achter u een grote halfronde poort.
Achter deze poort ligt de “tuin” van het restaurant “U Kamenného Domu” waarvan de hoofdingang om de hoek naar boven zit. Dit is een echt tsjechisch restaurantje, waar veel inwoners van Kutna Horá die in de stad werken, de lunch gebruiken tussen 11.00 en 13.00 uur en er ‘s avonds eten. Dit soort gasten garandeert meestal “waar voor uw geld”.
De eigenaresse is een heel goede vriendin van ons en het is voor ons een sport om jaarlijks in de meivakantie te zorgen voor mooie hanging baskets met petunia’s etc. in de tuin.

Bij de fotos:
1,2,3: Het Stenen Huis
4,5,6: De "tuin" van het restaurantje ertegenover.

[Keesi]

12) De kerk van St. Johan Nepomuk

Deze kerk vindt u in de hoofdstraat (Husova) zo’n 200 meter boven de pestzuil. De gevel valt onmiddellijk op door zijn lila kleur.
Voor Kutna Hora is dit eigenlijk een beetje een vreemde archictuur. De kerk werd gebouwd in de 30-er jaren van de 18e eeuw (1730) en is een voorbeeld van de latere barok. De architekt was František Kaňka, een beroemde archtect van de Jezuïten orde. Hij werd geadviseerd door de archtekt Kilian Dietzenhofer, die ook in Praag vele gebouwen op zijn naam heeft staan (o.m. het Loretta).
Aan de buitenkant ziet u 2 standbeelden van St. Adelbert en St. Prokop in de aparte nissen aan beide kanten van de ingang.
De bouw van de kerk werd niet alleen door de kerkgemeenschap gefinancierd, maar ook particulieren en (en dat is bijzonder) de gemeente droegen hun steentje bij.
De binnenkant van de kerk is bijzonder rijk versierd met allerlei afbeeldingen in barokstijl. Zo is er in het gewelf een fresco met de geschiedenis van Jan Nepomuk.
Jan Nepomuk was geestelijke aan het hof van Koning Wenceslas in Praag (1378-1400). Hij nam regelmatig koningin Sofie de biecht af, toen ze gevangen was gezet wegens al te religieuze ambities. Nepomuk weigerde te vertellen wat zijn vrouw had gebiecht. Dat zinde Wenceslas niet en hij liet Jan van Nepomuk geboeid van de Karelsbrug in Praag gooien (20 maart 1393). Nepomuk verdronk. Een standbeeld op de Karelsbrug toont Nepomuk daarom met een vinger op de lippen (biechtgeheim). Er doen zich allelei legendes over zijn dood de ronde. Hij is later alsnog in de St. Vituskathedraal in Praag bijgezet. Hij wordt nog steeds al martelaar geeerd.
In de loop van de 20e eeuw werd de kerk hopeloos verwaarloosd. Zo diende hij een tijdje als paardenstal en als brandweerkazerne.
De kerk is kortgeleden helemaal gerestaureerd met bijzonder oog voor de details van alle barokke afbeeldingen. Een juweeltje van late barok-kunst.

[Keesi]

13) De Stenen Fontein

U vindt de Stenen Fontein op het Rejskovo Námesti (Rejsek Plein). Dit plein ligt aan de hoofdstraat (Husova), iets boven de kerk van Jan van Nepomuk. De fontein vormt het middelpunt van een plein, dat vroeger werd gebruikt als korenmarkt en wordt omgeven door de gotische gevels van patriciershuizen.
De Stenen Fontein is een prachtig voorbeeld van laat-gotisch ontwerp. De groeiende welvaart en het sociale aanzien van de zakenlieden van Kutná Hora in de 15e eeuw werd vooral tot uitdrukking gebracht in extravagante bouwprojecten, zowel door particulieren als door de stad.
De fontein werd gevoed met uitstekend drinkwater via een ingenieus systeem van houten leidingen, dat de fontein verbond met een bron net buiten de stad. Van hieruit werd het water via leidingen verder geleid naar andere fonteinen of direct naar de huizen van rijkere burgers.
De fontein was gehouwen uit plaatselijke zandsteen. De 12-zijdige prismavormige structuur is vroeger waarschijnlijk overdekt geweest met een hoog dak, te oordelen naar de druipstenen langs de bovenkant. Naast de rijk versierde voetstukjes, de siertorentjes en de kroonlijsten (friezen) moeten we ons ook voorstellen, dat de fontein in de middeleeuwen ook verfraaid was met een aantal beelden. De man, die verantwoordelijk was voor de transformatie van een eenvoudig waterbassin tot een kostbaar kunstwerk was de Praagse meester-metselaar Matyáš Rejsek, die sinds 1489 werkzaam was aan de St. Barbara kathedraal. Uitgehouwen in de steen kunt u de datum zien, waarop de fontein werd voltooid: 1495.
Overigens, de binnen ruimte van de fontein is nu helemaal leeg.


Direkt tegenover de stenen fontein staat een gebouw met een voor Kutna Hora bijzondere achitectuur: Het Ridderhuis.
Dit was een herenhuis, dat in 1824 is gereconstrueerd in een classicistische stijl. Nu is het een pensionaat met als voornaamste bewoners leerlingen van de hotelschool in Kutná Hora.
Op de gevel prijkt een afbeelding van 2 ridders. Uit de koppen blijkt aardig hoe de kunstenaar dacht over de intelligentie van deze middeleeuwse soldaten.

[Keesi]

14) Het Tyl Huis.

Dit oorspronkelijk gotische gebouw is vernoemd naar Josef Kajetán Tyl, de 19e-eeuwse schrijver, dramaturg en auteur van het nationale Tsjechische volkslied. Hij werd hier geboren op 4 februari 1808. Het huis dat u vandaag ziet, dateert echter van na de grote brand van 1823. Het gebeeldhouwde portret van de schrijver, dat u in de gevel ziet, werd in 1862 toegevoegd.
Binnen kunt u een expositie zien die gewijd is aan het leven en werken van J.K. Tyl, en van de leidende persoonlijkheden van de Nationale Tsjechische Wedergeboorte-beweging.

Helaas heb ik nu alleen een detailfoto beschikbaar, die ik heb geleend van het forum.

[Keesi]

15) De Onze-Vrouwe-van-de-Vegerskerk

Deze kerk werd gebouwd rond 1370 bij de oude zilvermarkt. De legende zegt, dat de kerk op een wat ongewone manier werd gefinancierd: Door het opvegen en verzamelen van de afval van het kostbare zilver(erts), dat tijdens de handel op de grond werd gemorst.
Wat het meest opvalt aan de kerk is, dat het schip door rijen ijle pilaren in 3 beuken wordt verdeeld. Dat was een ruimtelijk concept, dat door sommige laat-gotische architecten werd toegepast om een gevoel van het mystieke en bovenwereldse te scheppen, hoewel dat in Bohemen niet algemeen werd gewaardeerd. Sommige critici maakten tegen de hoogte van de beuken al bezwaren voordat de kerk was afgebouwd. De rijkelijk versierde friezen op de ribben en knooppunten van het gebogen dak van het koor vormen een bijzonder en ongebruikelijk element.
De toren werd na een brand in 1490 toegevoegd. Eenvoudig van ontwerp werd hij later tijdens de 30-jarige oorlog versierd met de wapens van de stad en de Tsjechische gilden.

Peter Brandl, de grote Tsjechische barokschilder, werd in 1735 in het schip van de kerk begraven.

In de periode van 1996-2006 werd de kerk gerestaureerd.Vandaar de steigers op de 1e foto. De laatste foto is van het begin van de restauratie.

[Keesi]

19) Het Ossuarium- De Kerkhofkapel van Alle Heiligen, Sedlec.

De buitenkant.
Het opmerkelijke en op het eerste gezicht macabere ossuarium (dat betekent knekelhuis) trekt een groot en nog steeds groeiend aantal bezoekers naar Kutná Hora.
Voor u de kapel binnengaat, is het goed te bedenken, dat de voorwerpen die u gaat zien, niet bedoeld waren als verheerlijking van de sterfelijkheid op zich. In de wereldbeschouwing van de middeleeuwse christenen gold de dood als de bekroning van het aardse leven.

De originele kapel op deze plek bestond uit 2 schepen, die gebouwd waren boven een ondergronds gewelf. De kapel dateert uit de tijd van de grote ontwikkelingen in de mijnbouw, geïnitieerd door koning Wenceslas IV. Hij had de bedoeling dit een kapel voor het Italiaanse Hof te laten zijn. In het begin van de 18e eeuw is de kapel grondig gerenoveerd naar de barokke stijl door Jan Blazej Santini.

De overlevering zegt, dat Abt Hendrik van Sedlec in 1278 door koning Otakar II op een missie naar Jeruzalem werd gestuurd. Hij keerde terug met een handvol aarde van Golgotha en strooide die uit bij de kapel op de begraafplaats van het klooster, die daarna bekend werd als “Heilig Land”. Spoedig daarna werden er mensen van ver weg uit Polen, Beieren en zelfs België hier begraven. Ontelbare slachtoffers van de pest werden ook in Sedlec ter ruste gelegd, alleen al 30.000 tijdens de grote pestepidemie van 1318, volgens een bepaalde kroniek. De oorlogen van de reformatie deden het aantal graven groeien. In 1421 staken de Hussieten het Cisterciënzer klooster er vlak bij in brand en vermoordden de 500 monniken ervan. Het gebied rondom Kutná Hora was ook de plaats voor vele veldslagen tijdens de Hussitische oorlogen, waarvan de slag bij Malešov in 1424 de bloedigste was. De eindeloze reeksen van doden kwamen ook tot uitdrukking in de omvang van het kerkhof, dat in die dagen 3,5 hectare groot was.
Na de Hussitische oorlogen werd het kerkhof langzamerhand teruggebracht naar een beter beheersbare omvang.
Duizenden opgegraven beenderen werden opgeslagen aan de buitenkant van de kapel en later overgebracht naar het gewelf eronder.
Daar heeft, in 1511, een half blinde monnik ze opgestapeld tot 4 piramides in de vorm van een klok.

De binnenkant.
1. De ingang.
De inscriptie “IHS” bij de ingang, in Latijnse en Griekse letters, staat voor “Jesus Hominum Salvator” – “Jesus Verlosser van de Mensheid”.
Al de beenderen, die zijn gebruikt in de kunstwerken, zijn van mensen. Op de trap ziet u 2 miskelken en een kruis. Onderaan de trap aan de rechterkant heeft de kunstenaar, een houtsnijder en beeldhouwer, die Frantisek Rint heette, zijn werk gesigneerd en gedateerd, ook in beenderen: “1870 – F. Rint uit Ceska Skalice”. Als u soms bang zou zijn hier een of andere dodelijke besmetting op te lopen, dat is niet nodig. Alle beenderen zijn grondig gedesinfecteerd voor gebruik!

2. Het gewelf.
De grote piramides van beenderen, die u in de hoeken van de ruimte ziet, zijn gemaakt door de beenderen op te stapelen rondom houten frames. Ze zijn verder op geen enkele wijze vastgemaakt.
De ontelbare menselijke beenderen vertegenwoordigen de scharen mensen, die voor de troon van God staan. In de dood zijn we allen gelijk. Onze verlossing door Christus – door zijn geboorte, kruisiging en wederopstanding – betekent dat we uiteindelijk allemaal weer zullen opstaan uit de dood. Dan, in het volgende leven, zullen de gerechtigen in het Koninkrijk der Hemelen worden beloond, hier gesymboliseerd door de twee houten kronen.

De kroonluchter, die in het midden van de kapel hangt, bevat alle beenderen van het menselijke lichaam. Onder de kroonluchter is de ingang naar de graftombe van 15 prominente burgers van Kutná Hora. De sierlijke kandelaar bij de hoek van de graftombe dateert uit de barokke periode.

Andere vermeldenswaardige dingen zijn de monstrans (een houder voor de hostie) in zijn nis in het altaar en het wapen van de familie Schwarzenberg, dat tegen de gazen wand links te zien is. In het vlak rechtsonder in dit wapen pikt een raaf de ogen van een Turk uit – een gruwelijke herinnering aan de inname van de Ottomaanse versterking Ruba door Schwarzenberg in 1598. In de verlichte uitstallingen kunt u de schedels zien van soldaten, die in de Hussitische oorlogen werden gedood.

De letter R, gevormd door beenderen op de pilaar naast de piramide aan de rechterkant in de verste hoek, verwijst naar 3 mensen, die nauw verbonden zijn met het ossuarium: Reimen, (butler van de Schwarzenbergers, die de herbouw van deze kapel financierden), Rajsky (die feitlijk de herbouw uitvoerde) en Rint (die de beenderen arrangeerde).

De schatting is, dat in het ossuarium van Kutná Hora de beenderen liggen van ca. 40.000 mensen. Toch is wat u ziet niet zomaar de ziekelijke obsessie van een monnik: Het is een tijdloze herinnering aan de onontkoombaarheid van de dood en de glorie van de eeuwigheid. God gebood de mensheid zich te houden aan 2 contracten: Een met Hemzelf en een met onze medemens. Of we ons wel of niet aan deze contracten hebben gehouden, zal worden beoordeeld aan het eind van dit aardse leven.

Ik heb aan dit deel van mijn verhaal maar enkele eigen foto’s toegevoegd, en enkele heb ik geleend van het forum.Er staan heel veel foto’s op het forum in de rubriek Kutná Hora.
Bij de foto's:
1. De kapel op het kerkhof
2. De toegang met het symbool van de dood
3. Een beeldhouwwerkje boven de ingang
4 De kroonluchter met daarin verwerkt alle beenderen van het menselijk lichaam (z\ie forum)
5 De kroonluchter van onderaf gefotografeerd (zie forum)
6 Het wapen van Schwarzenberger, waar een vogel een Turk de ogen uitvreet. (zie forum)
7 Het binnenste van de klokvormige stapels beenderen (zie forum)

[Keesi]

20 De Kerk van de Hemelvaart van Onze Vrouwe.

Tussen 1290 en 1330 – tijdens het hoogtepunt van de broederschap van Sedlec – liet Abt Heidenreich een nieuwe kloosterkerk bouwen, de Kerk van de Hemelvaart van Onze Vrouwe. Het is het grootste en meest ambitieuze gebouw uit die periode, dat nog bestaat in Bohemen. Ontworpen in de stijl van de noordfranse kathedralen in de vorm van een Romaans kruis, heeft het een 50 meter lang 5-beukig hoofdschip en 3-beukige zijschepen. Het veelhoekige koor is omgeven met een ring van kapellen.

De legende zegt, dat toen de abdij in 1421 werd veroverd door de Hussieten, hun leider Jan Žižka beval, dat het gebouw niet vernietigd mocht worden. Helaas negeerde een van de Hussitische soldaten zijn bevel en stak de kerk in brand. Žižka was woedend, maar in plaats van zijn woede openlijk te uiten beloofde hij slim een beloning aan de dader: Wie ook de kerk in brand heeft gestoken, zei hij, moet genoeg zilver worden gegeven voor de rest van zijn leven. En natuurlijk kwam de brandstichter snel naar voren om zich te laten belonen voor zijn heroïsche daad. Hij werd onmiddellijk gegrepen en vastgebonden en toen, op bevel van Žižka, tot aan zijn nek in gesmolten zilver ondergedompeld – wat inderdaad genoeg zilver was voor de rest van zijn leven.

Het duurde jaren voordat de kerk werd herbouwd. Tenslotte, tegen het eind van de 17e eeuw kwam de grote Tsjechische architect Jan Blažen Santini met een opmerkelijk ontwerp, dat gotische en barokke elementen combineerde op een geheel nieuwe manier. Het resultaat, bekend als Barokke Gotiek, is een harmonische mengeling van de twee stijlen, die uniek is in Europa. De binnenkant van de kerk werd gedecoreerd door de leidende schilders van die tijd: Leopold Willman, Jan Kryštof Liška en vooral Peter Brandl.


Deze kathedraal staat maar een paar honderd meter verwijderd van de kostnice (het ossuarium) in Sedlec, aan de weg van Kutná Hora richting Pardubice.
Ik heb helaas nu geen foto's van deze kathedraal en kon ook niks op internet vinden, dat vrij is voor gebruik.
Ik zal proberen later foto's toe te voegen.

[Keesi]

21) De Abdij van Sedlec.

Dit was het eerste Cisterciënzer klooster in Bohemen, gesticht in 1142 door Miroslav van Markvartice op uitnodiging van Bisschop Jindřich Zdík van Olomouc aan de Cisterciënzische broederschap uit Waldsassen in Beieren.
De Orde van Cisterciënzers ontstond aan het einde van de 11e eeuw als een hervormingsbeweging, die zich meer richtte op eenvoud en bescheidenheid dan op de opvallende opzichtigheid, die andere ordes ten toon spreidden.
Aan het begin van de 14e eeuw was de Abdij van Sedlec een van de belangrijkste religieuze ordes van Bohemen geworden. Zeer grote winsten uit de zilvermijnen stelden hen in staat aan een ambitieus bouwprogramma te beginnen, waarvan de resultaten vandaag nog te zien zijn. Maar rond 1333 waren de hoogtijdagen voorbij. Na bijna een eeuw van economische crisis, veroorzaakt steeds verder oplopende koninklijke belastingen en volstrekt verkeerd management werd de abdij geplunderd en in brand gestoken door Hussitische troepen in 1421. Tientallen jaren werd hij verwaarloosd. Tegen het eind van de 15e eeuw begonnen de monniken terug te keren, maar het zou nog 200 jaar duren voordat Abt Jindřich Snopek opdracht gaf eerst de Kerk van de Hemelvaart van Onze Vrouwe te herbouwen en daarna het hele complex.

Maar de nieuwe welvaart duurde nog geen honderd jaar. In 1783 ontbond Keizer Jozef II de Cisterciënzer abdij; de 17 monniken werden overgebracht naar andere kloosters en de kerk werd niet langer als heilig beschouwd en tijdelijk als graanpakhuis gebruikt. Terwijl er een nieuw dorp vlakbij werd gebouwd raakte de wijdverspreide grootsheid van het abdijcomplex steeds meer in de vergetelheid. De 13e eeuwse kerk van St. Philip en St. James werd gereduceerd tot een paar hoopjes metselwerk en de bezittingen van de abdij verdwenen zonder een spoor. Het laatste hoofdstuk van de geschiedenis van Sedlec begon in 1812, toen een tabaksfabrikant uit het dichtbijgelegen Golčuv Jeníkov zijn zaak overbracht naar de verlaten abdij. Vandaag is het het Tsjechische hoofdkwartier van een grote internationale sigarettenfabrikant (Philip Morris).
Ondanks de vele moderne toevoegingen vormen de kathedraal van Sedlec en de omgeving een bijzonder architectonisch complex, dat de opname ervan -naast Kutná Hora zelf- in de Werelderfgoed lijst van UNESCO volledig rechtvaardigt.


De abdij van Sedlec ligt naast de kathedraal van de Hemelvaart van Onze Vrouwe, slechts een paar honderd meter verwijderd van de kostnice van Sedlec, aan de weg van Kutná Hora naar Pardubice.
In de abdij is een prachtige verzameling van wandschilderingen te zien.
Ik heb helaas nu geen foto's van de abdij en er ook geen gevonden op internet, die vrij voor publicatie zijn.
Ik zal later foto's toe te voegen.

[Freddy2005]

Keesi schreef:

Ik heb helaas nu geen foto's van deze kathedraal en kon ook niks op internet vinden, dat vrij is voor gebruik.
Ik zal proberen later foto's toe te voegen.

Met deze bronvermelding (cs:Soubor:Katedrála Nanebevzetí Panny Marie v Sedlci u Kutné Hory.jpg) moet het toch kunnen Kees. Of niet ?