[Erikita]

We hebben het al eerder hier en daar over het communisme in Tsjechië gehad, maar ik denk dat er nog veel over te zeggen is.
Voor mensen die dit niet meegemaakt hebben en geboren en getogen zijn in een democratie is het moeilijk zich bepaalde dingen voor te stellen. Ook Tsjechen die na ´89 zijn geboren kunnen zich vaak niet voorstellen hoe het er vroeger aan toeging.
Het communisme heeft een heel grote impact gehad op voormalig Tsjechoslowakije. Sommigen staan er niet echt bij stil, voor anderen is het iets wat de rest van hun leven heeft beheerst.

Ik wil jullie graag uitnodigen voor een discussie hierover. Ten eerste omdat wij hier allemaal onze liefde/interesse voor Tsjechië met elkaar gemeen hebben. Om het heden te begrijpen, moet je het verleden kennen.
Ten tweede zijn we hier met mensen van verschillende achtergronden. Inzicht krijgen in elkaars achtergrond, zorgt ervoor dat je elkaar beter begrijpt en ook bepaalde reacties en karakteristieken kunt plaatsen.

Ik wil met name vragen aan de Tsjechen die het communisme hebben meegemaakt, op wat voor manier dan ook, of zij dit met ons zouden willen delen. Het gaat niet om je politieke overtuiging destijds en nu (al ben je natuurlijk welkom om het hierover te hebben) maar wat zijn je alledaagse ervaringen, herinneringen, wat heeft het communisme (on)mogelijk gemaakt voor je? Heeft het communistisch regime ermee te maken dat je uit Tsjechië bent weggegaan? Wat voor impact had dit op je familie? Hoe ging je omgeving met het communisme op? Etc etc.

Misschien heb je de okupace nog meegemaakt, of ben je in Nederland geboren en in de tijd van het Communisme naar Tsjechië op vakantie gegaan. Misschien heb je er zelf niets met het communisme meegemaakt, maar je ouders wel en heb je daar iets over te vertellen.
Kortom: share your story

[Vašek]

Mijn verhaal van een half jaar geleden, kan nog eens gelezen worden, het is niet verzonnen.

[jaap]

Erikita ik vind dit een onderwerp dat ik met grote belangstelling zal volgen. Zelf heb ik (gelukkig) niet meegemaakt wat er heeft gespeeld onder het communisme maar het heeft altijd wel mijn grote belangstelling gehad.
Als ik het verhaal van Vasek doorlees dan kan (dit probeer ik tenminste terwijl ik het niet heb meegemaakt) ik begrijpen wat er allemaal gespeeld heeft in de hoofden van de mensen die de kans schoon zagen en hun land (toch hun geboortegrond en vaderland) verlieten maar ook wat er in de hoofden heeft gespeeld van de mensen die achterbleven (en daar hun beste beentje voorzetten met het oog op hopelijk vrijheid in de toekomst).
Toevallig was er vanavond ook nog een programma op Radio 1 met Martin Simek en ook daar (maar ook in het programma Simek 's nachts) komt regelmatig dit ontvluchten (of is het ontvechten???) aan de orde. Al met al moeilijk te begrijpen voor iemand die er als buitenstaander tegenaan heeft gekeken maar daarom niet minder intrigrerend.

Jaap

PS De discussie die hopelijk gaat ontstaan op basis van dit onderwerp heeft mijn interesse des te meer omdat ik zeer benieuwd ben naar de redenen waarom m.n. Hongarije en Tsjechië (Tsjechoslowakije destijds) altijd om vrijheid streden. Voor hulpverlening ben ik namelijk (als bestuurslid van een stichting die structurele hulp tracht te bieden) diverse keren naar Roemenië geweest en als ik dan Tsjechië vergelijk met Roemenië dan vind ik de voorvechtersrol van weleer nog steeds terug in de huidige tijd (in ieder geval op het platteland). Ook om die reden heeft Tsjechië bij mij een voorkeurspositie.

[Lisa F.]

Ik heb al veel verhalen gehoord, maar één van de markantste is wel dat van een dominee die ik goed ken. Eind jaren 70 raakte hij als dominee van een kleine plattelandsgemeente zijn "souhlas" (staatstoestemming om zijn beroep uit te oefenen) kwijt en werd tewerk gesteld als houthakker in het bos. De reden dat hij geen dominee meer mocht zijn, was duidelijk: hij stak zijn mening over het communisme niet onder stoelen of banken. Op een gegeven moment vond hij in zijn huis afluisterapparatuur en deed iets ongelofelijks: hij leende van iemand een oud skodaatje, reed 200 km naar Praag naar één of ander ministerie en overhandigde ze die apparatuur met de mededeling dat hij dit niet in zijn huis wilde hebben. Dat was begin jaren tachtig. Hij werd hierop gedwongen om met vrouw en 4 kinderen (tussen de 8 en 16) het land te verlaten om nooit meer terug te komen. Gelukkig kreeg hij een aanbod uit Schotland om daar aan de slag te gaan als predikant. Wel bleef hij met een enorm schuldgevoel zitten dat zijn vrouw en kinderen door zijn toedoen in een wildvreemde omgeving moesten aarden.
Na de revolutie groeide al snel de behoefte om terug te gaan naar Tsjechië. Uiteindelijk lukte dat in 1996 en kwamen ook twee van hun vier kinderen hier wonen. Die hadden zich inmiddels een wat al te rooskleurige voorstelling van hun vaderland gevormd en keerden gedesillusioneerd terug naar Schotland.
De dominee en zijn vrouw wonen nu dus weliswaar in het land waar ze het liefst zijn, maar dat ze eigenlijk ook al behoorlijk ontwend waren na elf jaar Schotland. En nog steeds met gewetenswroeging ten opzichte van hun kinderen. Die zijn gelukkig in Schotland, maar zien hun ouders, en hun kinderen opa en oma, maar één of twee keer per jaar.

Hij zegt weleens tegen me dat we in een vergelijkbare situatie zitten, omdat ik ook in het buitenland zit en mijn ouders hun kleinkind niet te vaak zien. Maar er is een enorm verschil: ik ben hier volkomen vrijwillig, terwijl hij gedwongen werd te vertrekken en het leven van zijn gezin volledig op zijn kop te zetten. Inmiddels vijftien jaar na de revolutie hebben gebeurtenissen van vroeger nog steeds een enorme impact op het leven van mensen zoals hij.

[Jacques]

Toch enige nuance,en dat is hier op het forum ook al vaker neergepend.
Ervaringen zijn een sterk middel om anderen emotioneel te overtuigen.
Te sterk soms waardoor de historische realiteit ook te gekleurd kan worden
Daarbij wil ik niets maar dan ook niets afdoen aan de verschrikkingen die sommigen hebben ondergaan tijdens het
communisme.
Je kunt in heel Centraal- en Oost-Europa gelukkig nog miljoenen levende getuigen spreken uit deze periode.
Je kunt ze ontmoeten de pro-communisten en de contra's.
Het geeft een zeer genuanceerd beeld van deze periode.
Uiteindelijk heeft het liberalisme de strijd gewonnen.
Het ideaal van gelijkheid en solidariteit heeft niet gewerkt in het TOTALITAIRE systeem , wat door de partij is bedacht.
Daarmee zeggen communisme=slecht is een te simpele conclusie.
Ook in Tsjechie , waar nog steeds bijna twintig procent van de mensen voor de KSCM stemmen.
Hoe je ook deze KSCM-ideeen niet politiek correct zou vinden
Dat is een actuele realiteit.

[Zdenda]

Vasku, goed verhaal.
Zivot pise romany...

Ik vind het "Tsjechie gevoel" nogal moeilijk onder de woorden te bregen. Om de gebeurtenissen van nu goed te begrijpen en te kunnen relativeren heb je de ervaring van voor de revolutie nodig.

De Tsjechische jongeren van nu (rond 20-23 jaar) zijn gelukkig bevrijd van de psychoze van 2de WO en communistische regime zoals de generatie van mijn ouders hebben meegemaakt. Vandaar dat ik beetje betwijfel of ze het juiste inlichtingen bron zijn als je vragen hebt over "Tsjechie gevoel", zoals verwijzen werd in een ander kolom.

[Lisa F.]

Helemaal mee eens Jacques. Veel mensen klagen dat toen alles beter was - er was geen werkloosheid, de staat zorgde zo'n beetje voor alles, het leek of er geen criminaliteit was en ga zo maar door. De mindere kanten van het systeem namen ze op de koop toe. En stemmen weer op de communisten. Ik wilde met dat verhaal ook niet aangeven dat iedereen hier tijdens het communisme vreselijk geleden heeft, want dat is natuurlijk niet zo. Wie zich makkelijk aan wist te passen, vond wel een weg om een rustig leven te leiden.
Het verschil tussen aanpassers en opstandigen is mooi te zien bij de twee opa's van mijn man. Hij snapte er toen hij klein was nooit veel van. De ene opa zat altijd te schelden als het journaal op tv was en de andere was het overal mee eens. De één actief in de kerk, de ander lid van de partij. De één is nu enorm blij met alle vrijheid, de ander stemt (volgens mij) nog steeds op de communisten. Is de één daarom een beter mens dan de ander? Volgens mij niet echt. Het zijn allebei lieve mensen en degene die communist was en is heeft voor zover ik weet in zijn leven geen vlieg kwaad gedaan. Het communistisch regime zelf natuurlijk wel, maar daar had hij (gelukkig) niets mee te maken.

[Erikita]

Bedankt allemaal voor jullie reacties.

Vasku, heel herkenbaar jouw verhaal.
Het is heel triest dat zoveel mensen gescheiden zijn door dit regime. Dit is ook bij ons in de familie gebeurd. En het doet pijn.

Mijn moeder heeft tijdens het communisme heel veel meegemaakt. Ze was altijd fel tegen het regime en heeft het mogelijke gedaan om zich er tegen te verzetten.
Van sommige verhalen krijg je of kippenvel of een spontane woedeaanval. Wat is die mensen veel aangedaan.
Ik vind het te persoonlijk om hier over haar te schrijven, misschien wil ze dat zelf een keer doen.
Wel kan ik iets over mijn eigen ervaring vertellen:

Ik ben geboren in Olomouc in 1979. Toen ik 3 jaar was gingen mijn moeder en ik in Nederland wonen. De bedoeling was dat dit eerder zou gebeuren, maar het kon niet. Mijn vader ook Tsjech en Tsjechen mochten in die tijd niet het land uit (behalve naar andere socialistische landen)
Mijn ouders hadden elkaar ontmoet in Hongarije en mijn vader woonde in die tijd al in Nederland, waar hij als jongen was heen gegaan. Dit betekende dat hij niet terug mocht naar Tsjechië en Tsjechen die met hem omgingen liepen het risico om een gevangenisstraf te krijgen of nog erger.
Om het voor elkaar te krijgen dat mijn moeder naar Nederland kon komen, moest er een schijnhuwelijk met een Nederlandse vriend van mijn vader worden afgesloten. Dit gebeurde in Olomouc, waar ook allemaal familie en vrienden van de man waren. Ja, het moest natuurlijk wel echt lijken. We hebben het foto album nog, een dik boek vol, met ogenschijnlijk een gelukkig jong koppel en een feest eromheen. Maar het was allemaal nep.
Maar goed, we kwamen ermee naar Nederland.

De komende jaren, konden mijn moeder en ik gelukkig wel naar Tsjechië, al moesten af en toe mijn zogenaamde Nederlandse vader en zijn ouders mee om de schijn op te houden. Gelukkig waren het heel lieve mensen, waar we ook in Nederland een goede band mee hadden. Maar ik weet nog dat dit altijd heel erg verwarrend voor me was. Ik moest steeds opletten dat ik me niet versprak. Elke keer weer die leugens, vooral oppassen met de buren, die luisterden af en dan verraadden ze je gewoon.
Je moest echt uitkijken met iedereen, want mensen deden aardig tegen je, maar achter je rug om brachten ze je in gevaar. Ik weet nog dat ik ooit door een ´lieve´ zuster in het ziekenhuis heel onopvallend was uitgehoord. Ze gaf me allemaal snoep en toen later mijn moeder vroeg waar we het over hadden, vertelde ik dat ze me had gevraagd in welke taal mijn vader door de telefoon praat. Toen ik had geantwoord had ´soms Nederlands en soms Tsjechisch´ kreeg mijn moeder zowat een beroerte. Ja wist ik veel, ik was toen 5 jaar. Gelukkig is er nooit iets ergs gebeurd.
Mijn moeder haar CR nationaliteit werd afgenomen, maar ze had haar NL nationaliteit.
Het regime was op jacht naar mensen als mijn ouders.
Zelfs mijn nichtje dacht jarenlang dat ik een Nederlandse vader had, omdat mijn familie te bang was dat ze zich zou verspreken en de hele familie in gevaar zou brengen.

De familie van mijn vaders kant heb ik hierdoor nooit goed gekend. We gingen wel eens op bezoek bij de ouders van mijn vader, maar daar moest ik altijd oom en tante tegen ze zeggen en de schijn moest worden opgehouden.

Brieven tussen Tsjechië en Nederland werden gewoon gelezen, dus daar kwam altijd een hoop onzin in te staan. Over de waarheid kon je het gewoon niet hebben. Hetzelfde met telefoontjes, want die werden afgetapt. Heel frustrerend, vooral als je je familie maar 2 keer per jaar ziet.

De reis van en naar Tsjechië was altijd vreselijk, vooral in Oost-Berlijn. Daar werden we altijd uren opgehouden en geintimideerd, met honden en dreigende kerels.

Toch heb ik dit alles als normaal ervaren, je weet niet beter als kind en naar Tsjechië gaan was voor mij het einde. Ik wilde eigenlijk nooit terug naar Nederland en smeekte mijn moeder om te blijven, maar het kon niet.

Als ik mensen over het communisme hoor praten, dat het toen beter was, krijg ik een naar gevoel. Ja, degenen die ´´tekenden´´ hadden het beter. De rest leefde in een hel.

Veel mensen zeggen wel ´´ik had er niets mee te maken, ik heb alleen getekend om moeilijkheden te vermijden, ik heb een familie of ik heb een goede baan´´.
Maar dat hadden anderen ook. En toch maakten ze de keuze met alle gevolgen van dien.
Het is niet aan mij om mensen te beoordelen of veroordelen, maar het massaal lid worden van de partij is wat de communisten de macht gaf om hun gang te gaan.

Het is aan een ieder om een eigen mening te hebben over het communisme, maar het is jammer dat de meesten die sympathie hiervoor hebben, meestal geen idee hebben waar ze het over hebben omdat ze er nooit mee te maken hebben gehad.

Vooral in west-europa is er een communistische rage o.a. onder de jeugd aan de gang. Ik heb vaak t-shirts op straat gezien met CCCP en KGB gezien en vind het heel triest.
Ik kan dan alleen maar denken ´´je moest eens weten´´

[Vašek]

Eriko, bravo! Wat een verhaal! Voor mij zo herkenbaar, voor anderen leerzaam. Hopelijk dringt het door.

Groetjes, Vašek

[Zdenda]

Allemaal heel verdrietig. En herkenbaar.

Ik heb ontzag voor de moed om dat soort persoonlijke verhalen openbaar te maken.

In onze familie minstens 5 verhalen van dat zelfde aard.

Zoals die van mijn tante wiens man op een dag in 1948 door een bevriende ambtenaar gebeld is dat de StB hem volgende dag vroeg in de ochtend komt halen en vermoorden. Hij heeft tegen mijn tante gezegd dat hij nog pakje sigaretten moet halen en nog die avond is hij gevlucht naar het Westen. Ze heeft hem nooit meer in haar leven gezien. Wel is zij zelf daarna nog decenia lang door STB achtervolgd en gepersekuteerd....