[Jan_en_Marcela]

Praag en zijn beknopte geschiedenis.

Aan het einde van de negende eeuw verlegden de Přemyslide vorst Borivoj (850 - 895) en zijn vrouw Ludmilla de residentie naar Praag en lieten op de plaats waar de huidige burcht staat een fort bouwen. Aan de voet van de burchtheuvel ontstond een nederzetting. Hun kleinzoon Wenceslas stichtte in 925 de Sint Vitus rotonde. Rond die tijd ontstond ook Vyšehrad op de andere oever van de Moldau. Vanwege de gunstige ligging aan handelsroutes en bij een doorwaadbare plaats in de rivier was Praag in die tijd een belangrijk handelscentrum. Boleslav II stichtte in 973 een bisbom in de stad. De eerste bisschop was de later heilig verklaarde monnik Adalbert. In de elfde eeuw werd melding gemaakt van een marktplaats op de plek waar zich nu het Staroměstké Náměstí (het Oudenstadsplein) bevindt. Aangetrokken door de bedrijvigheid streken steeds meer Joodse en Duitse kolonisten in Praag neer. In 1172 werden de beide oevers van de Moldau door de Judithbrug verbonden. De nederzetting op de rechteroever kreeg in 1235 stadsrechten en werd Staré Město (Oude Stad) genoemd. In 1257 stichtte koning Otakar II de Malá Strana (Kleine Zijde) aan de voet van de burchtheuvel als aparte wijk voor Duitse kooplieden. In dezelfde eeuw werd Josefov een zelfstandige Joodse stad. Een periode van grote bloei brak aan toen Karel IV in 1346 de Boheemse troon besteeg. Al vanaf 1340 heerste hij over dit gebied. Hij koos Praag als Keizerlijke residentie toen hij in 1355 keizer van het Heilige Roomse Rijk werd. Praag werd het politieke en culturele centrum van het rijk. Hij liet de burcht van vergulde loden daken voorzien, zodat deze zouden schitteren en stralen bij zonnig weer, als teken van de grote roem van het koninkrijk. Aan die tijd dankt Praag de bijnaam "Gouden Stad".
In 1344 was Praag tot Aartsbisdom geworden. In datzelfde jaar begon men met de bouw van de Sint-Vituskathedraal. Vier jaar later werd de Nové Město (Nieuwe Stad) gesticht. De stad ontstond ten zuidoosten van de Staré Město. Een uitbreiding op de linker oever van de Moldau zou problemen hebben gegeven vanwege de sterk oplopende bodem. Karel probeerde door de bouw van de Nieuwe Stad het probleem van overbevolking in de Staré Město aan te pakken. Inwoners van Praag werden door de belofte dat zij 12 jaar geen belasting hoefden te betalen, gestimuleerd om naar de Nieuwe Stad te verhuizen. Vooral armere mensen en handelslieden maakten van deze regeling gebruik. Het stratenplan was zeer opmerkelijk voor die tijd. Het was zodanig ruim opgezet dat er tot nu toe geen ingrijpende verandering hoefden te worden aangebracht. In datzelfde jaar stichtte Karel de eerste Universiteit in Midden Europa "Opdat de natie de vruchten van de wetenschap op haar eigen tafel gedekt kan vinden". In 1357 begon Peter, een van de meest opmerkelijkste architecten uit die tijd, met de bouw van de Karelsbrug, die de in 1342 ingestorte Judithbrug moest vervangen. Onder Karels bescherming groeide de rijkdom en de invloed van de katholieke kerk. Vooral na Karels dood leidde de corruptie die hierdoor ontstond tot onvrede bij de bevolking. In de Praagse Bethlehemkapel predikte Jan Hus tegen misstanden in de kerk.. Na de dood van Jan Hus op de brandstapel, namen de Hussieten de wapens op tegen de Duitse bovenlaag van de bevolking. Zij gooiden in 1419 enkele Katholieke raadsheren uit een raam van het raadhuis van de Nieuwe Stad. De eerste Praagse defenestratie was een feit. In 1490 verlegde koning Vladislav de Koninklijke residentie naar Hongarije. Het gevolg was dat Praag zijn politieke betekenis verloor. Eerder al had Praag op handelsgebied een belangrijkheid verloren. Ook onder de meeste Hadsburgers speelde Praag geen politieke rol van betekenis omdat zij het centrum van de macht in Wenen concentreerden. Onder Rudolf II (1576 - 1611), een hartstochtelijk kunstliefhebber, bloeide Praag korte tijd weer op als centrum van kunst en wetenschap. Rudolf koos de stad als zijn permanente residentie. Hij omringde zichzelf met kunstenaars, geschiedkundigen, wetenschappers en alchemisten. Aan het begin van de Dertigjarige Oorlog werd Praag de residentie van Frederik van de Paltz, de winterkoning. Na de overwinning van de Habsburgers bij de slag op de Witte Berg (1620) werd Wenen opnieuw het hart van het rijk. Praag werd door de regerende vorsten niet vaak meer bezocht. Vrijwel alleen bij de kroning tot koning van Bohemen lieten de keizers zich zien. Onder Josef II (1780 - 1790) werden de afzonderlijke steden samen gevoegd tot een grote stad, die tegenwoordig zo'n 1,2 miljoen inwoners telt. Op 28 oktober 1918 werd de eerste Tsjechoslowaakse Republiek te Praag uitgeroepen. De president, Tomaš Masaryk koos Praag als residentie. Praag werd de hoofdstad van het land. Die functie heeft de stad vervuld, totdat zij op 1 januari 1993 hoofdstad van Tsjechië werd.

Bron: Reishandboek Tsjechie & Slowakije
Auteur: Boukje Jansen van Galen

[Jan_en_Marcela]

Praag “De Gouden Stad” Deel 1

Hradčany (Burchtwijk) 1ste gedeelte

De wandeling door de burchtwijk begint op het langwerpige plein Pohořelec. U bereikt dit plein met tram 22. Door een poortje aan het plein bereikt U het Strahovklooster (Strahovský klastor). Het klooster werd in 1140 door Vladislav I voor de premonstratenzer orde gesticht. In de eeuwen daarna werd het complex diverse malen verbouwd, uitgebreid en na beschadigingen door oorlogsgeweld hersteld. In 1671 werd de schitterende Theologische zaal toegevoegd. Ruim tien jaar later (1682 - 1689) ontstond het huidige barokke uiterlijk onder leiding van de architect Jean Baptiste Mathey. In dit klooster hebben de bibliotheek en het Nationaal Letterkundig Museum (Muzeum Městské Literatury) een onderkomen gevonden (di-zo 9 - 12 en 13 - 17 uur). De ingang van de bibliotheek bevindt zich naast de kerk. De plafondschildering in de Filosofische zaal is van de hand van de beroemde barokkunstenaar F.A. Maulpertsch en stelt "De geschiedenis van de mensheid" voor. In de ernaast gelegen Theologische zaal is de "ware wijsheid" het onderwerp van de door broeder Siard Nosechý vervaardigde plafondschilderijen uit het begin van de achttiende eeuw. Het pronkstuk van de boekencollectie is een Nieuwe Testament uit de negende of tiende eeuw. Opvallend is verder het ontbreken van Werelddeel Australië op een van de tentoongestelde Wereldbollen. Het continent was in die tijd dat de globe gemaakt werd nog niet door de westerlingen ontdekt. Achter het klooster strekt een park zich over de Petřinheuvel uit. Bij het klooster begint de Hongermuur, die de tuinen in tweeën deelt. Karel IV liet deze muur tussen 1360 en 1362 door arme werklozen bouwen. Op deze manier verschafte hij hen brood op de plank. Vlak bij de muur staat de Sint-Laurentiuskerk. aan deze barokke kerk dankt de heuvel zijn oorspronkelijke naam, Laurentiusberg. De kerk staat naast een miniatuur-eiffeltoren (Rozhledna). Vanuit de stad lijkt hij zeker zo hoog als zijn Parijse soortgenoot. De zestig meter hoge toren werd er in 1891 in het kader van de Praagse Industriële Beurs neergezet. Vlak bij de kerk bevindt zich een kopie van de gotische Vyšehradtoren, waar U tegenwoordig Uzelf kunt tegenkomen in het spiegellabyrint. Iets ten zuiden van de toren bevindt zich een halte van een kabelbaantje naar beneden.

[Jan_en_Marcela]

Praag “De Gouden Stad” Deel 1

Hradčany (Burchtwijk) 2de gedeelte

Vanaf het plein Pohořelec (beginpunt bovengenoemde wandeling) kunt U de Vitus-kathedraal al zien liggen. Als U die richting oploopt komt U op het plein Loretánské Náměstí, waaraan de bedevaartsoord Maria Loreto staat. De kern van het heiligdom wordt gevormd door de Casa Santauit 1626, een symbolische kopie van het huis van de heilige familie te Nazareth. In dit huis zou de aartsengel Gabriël aan Maria de geboorte van haar zoon Jezus Christus hebben verkondigd. Het huis werd volgens de legende door engelen naar Loreto in Italië overgebracht om de ongelovigen te bekeren. De Casa Santa te Praag is een kopie van het Italiaanse origineel. Tussen de Corinthische zuilen die het dak dragen zijn onder andere taferelen uit het leven van Maria te zien. In de kapel bevindt zich een zwarte Madonna met kind uit lindehout.
In de tweede helft van de zestiende eeuw werd de Loreto uitgebreid met een aantal kapellen, om de toestroom van pelgrims beter te kunnen verwerken. In de kapel in de zuidwesthoek van het complex bevindt zich boven het zijaltaar het beeld van de Spaanse martelares Sint-Starosta. Deze heimelijke tot het Christelijk geloof bekeerde vrouw werd door haar vader gedwongen te trouwen met een heidense man. De avond voor het huwelijk vroeg zij God haar voor dit huwelijk te behoeden. Toen zij wakker werd, was haar gezicht met een lange baard bedekt. De bruidegom in spé keerde zich vol afschuw van haar af. Starosta's heidense vader werd woedend en liet haar kruisigen.
De meest waardevolle kostbaarheden van het bedevaartsoord bevinden zich in de schatkamer. Het pronkstuk is de diamanten monstrans uit 1699, gemaakt door Weense goudsmeden naar een ontwerp van Johan Bernhard Fischer von Erlach. In deze Praagse Zon schitteren 6.222 diamanten, die afkomstig zijn van het bruidskleed van een adellijke dame (do-zo. 9-12.15 en 13-16.30 uur).

[Jan_en_Marcela]

Praag “De Gouden Stad” Deel 1

Hradčany (Burchtwijk) 3e en laatste gedeelte

Tegenover de Loreto staat het grootste neoklassieke paleis in Praag, het Černín paleis. De architect Francesco Caratti ontwierp het paleis in 1669 voor Humprecht Černín. Deze keizerlijke gezant in Venetië was een van de rijkste edelen van zijn tijd. De kosten van de bouw van het enorme pand hebben hem financieel bijna geruineerd. Onder de eerste president van de republiek Tsjecho-Slowakije, Tomáš Garyk Masaryk had het paleis een representatieve functie.
In de Tweede Wereldoorlog gebruikte de Reichsprotector het gebouw als onderkomen. Na de overname van de macht door de communisten in 1948 werd de zoon van de eerste president, Jan Masaryk dood onder een van de ramen aangetroffen. Volgens de officiële berichten was hij zelf gesprongen, tegenstanders van het regime zeiden dat hij uit het raam gegooid was. In 1991 werd een brief gepubliceerd waaruit zou moeten blijken dat Masaryk zelfmoord had gepleegd. Het betrof een brief waarin hij aan Stalin schreef, dat hij niet kon leven in een land waar geen vrijheid meer bestond. Aan de echtheid van de brief wordt echter door velen getwijfeld. Achter de kapucijnerkerk begint de Nieuwe Wereld (Nový Svět). Deze pittoreske buurt had niet altijd zo'n charmant karakter. Lange tijd was de wijk een achterbuurt van Praag. Nu wordt de wijk voornamelijk door kunstenaars bewoond. In zijn huidige vorm stamt de buurt uit de baroktijd. Vanaf het Loretanské Náměstí leidt een smal straatje naar het Hradčanské Náměstí. U passeert onderweg rechts het oude stadhuis van de wijk Hradčany. Rechts van de deur ziet u een ijzeren staaf, de "Praagse el". Rond 1320 ontstond op de plaats van het Hradčanské Náměstí de stad Hradčany. Het huidige, mondaine aanzien ontstond na een brand in 1541, toen een groot deel van de huizen in de as gelegd werd. Wat overbleef, moest niet lang daarna plaats maken voor de weelderige paleizen van de in die tijd machtige adel. Deze paleizen bepalen ook nu nog het straatbeeld. De bouwwerkzaamheden veroorzaakten een toevloed van Italiaanse bouwmeesters en hum families. Zij vestigden zich in de Malá Strana. Aan de zuidkant van het plein staat een pronkstuk van renaissancebouwkunst, het Schwarzenbergpaleis. Hoewel de naam anders doet vermoeden, werd het paleis niet door de Schwazenbergs gebouwd maar liet Jan Lobkovicz het pand tussen 1545 in 1563 in de Florentijnse stijl optrekken. Volgens de verhalen had de knappe architect Agustino een verhouding met de jonge vrouw van Lobkovicz. De edelman ontdekte de relatie en wilde daarom de architect niet betalen. Vervolgens metselde de Italiaan Augustino uit wraak een gewei aan een van de dakranden, als "cornuto" (hoorntjesdrager), het symbool voor de man wiens vrouw overspel pleegt. Het gewei is vanaf het Hradčanské Náměstí te zien. De muren van het paleis vallen op door prachtige sgraffito decoraties. Het geheel doet denken aan de Florentijnse paleisbouw. Tegenwoordig biedt het paleis onderdak aan het Militair Historisch Museum (di.-zo, 10-18 uur). Het aan de overkant gelegen zestiende-eeuwse Aartsbisschoppelijk paleis dankt zijn naam aan het feit dat de Habsburge keizer Ferdinand I het gebouw aan de eerste aartsbisschop van Praag schonk. Het van oorsprong renaissancepaleis werd in de tweede helft van de zeventiende-eeuw door de Franse architect Jean-Baptiste Mathey in de barokstijl verbouwd. Het huidige rococo-uiterlijk ontstond een eeuw later. In het ernaast gelegen zeventiende-eeuwse Šternberkpaleis is de afdeling Europese kunst van de Nationale Galerie Gehuisvest (di.-zo. 10-18 uur). Een smal steegje leidt naar dit paleis. Tot de permanente collectie behoren doeken van 14e - 18e eeuwse Italiaanse meesters, Nederlandse en Vlaamse schilders uit de 15e en 16e eeuw. Ook Duitse schilders uit de 15e - 17e eeuw zijn vertegenwoordigd. Breugel de Oudere, Dürer, Tintoretto en El Greco bevinden zich in het gezelschap van ondermeer Rubens en Frans Hals.
Aan dezelfde kant van het plein werd in 1570 het Martinitzpaleis neergezet. Tijdens de Tweede Praagse Defenestratie (1618) overleefde Martinitz de val uit het raam van de Praagse burcht omdat hij op een mesthoop terechtkwam. Tegenover de burcht staat het Toscanapaleis. Jean Baptiste Mathey ontwierp dit imposante gebouw voor graaf Michael Thun, waarna het tussen 1689 en 1691 onder leiding van Jakub Canevale werd neergezet. In 1718 gaf de toenmalige bezitter Toskánský zijn naam het paleis.